Софија, 10 септември 2025 (МИА) – Институтот „Големи податоци за интелигентно општество“ (GATE) при Софискиот универзитет „Св. Климент Охридски“ претстави иновации за управување со кризи како тест-центар на НАТО. Настанот се одржа во Софија во контекст на една од најголемите и најкомплексни вежби за управување при вонредни ситуации во Бугарија и НАТО – „Bulgaria 2025“.

Ова е веста, која денеска ја избра МИА од сервисот на Бугарската телеграфска агенција (БТА), согласно Договорот за размена на информации и професионална соработка, кој предвидува секој ден националните информативни агенции на Северна Македонија и Бугарија да разменуваат по една вест, која ќе ја објават на својот интернет сајт без промени со изрично посочување и цитирање на партнерот како извор.

GATE е дел од Забрзувачот на иновации во одбраната на НАТО за Северниот Атлантик (DIANA) и официјален тест-центар за Алијансата.

- Кога невреме ќе го прекине снабдувањето со струја, поплава ќе го загрози градот или ќе се рашири дезинформација за време на вонредна состојба, луѓето очекуваат јасни информации и брзи дејствија“, рече во своето обраќање проф. Силвија Илиева, директорка на Институтот GATE. „Нашата цел е да обезбедиме безбедна и добро опремена средина каде што ќе се врши тестирање, оценување, верификација и валидирање. Ние симулираме различни инфраструктурни проекти пред тие да бидат изградени“, додаде таа.

Според проф. Илиева, за граѓаните овие иновации можат да значат помалку прекини на струја благодарение на микромрежите, појасни предупредувања за време на поплави, побрза медицинска помош во оддалечени региони преку дронови и телемедицина, како и вештачка интелигенција (ВИ), која ќе ги означува лажните вести пред да станат вирални. Таа нагласи дека иднината на безбедноста и отпорноста ќе ја обликуваат нетрадиционални актери како стартапи, истражувачи и граѓански технологии.

Генералниот советник на DIANA, Том МакСорли, истакна дека во изминатите две години програмата примила над 6.600 предлози од сите земји членки на НАТО – од западните држави на САД до границата на Турција.

„За време на Студената војна иновациите се поттикнуваа претежно одозгора надолу – владите инвестираа во истражување и развој. Но во последните децении сфативме како алијанса дека голем дел од иновациите кои навистина го менуваат нашето општество – од вештачката интелигенција до квантните и вселенските технологии – денес настануваат органски на пазарот преку стартапи поддржани од ризичен капитал, преку универзитетски лаборатории, преку граѓанскиот сектор“, рече МакСорли.

Тој додаде дека соработката меѓу организации како GATE и DIANA има за цел да го зголеми учеството на приватните институции и да привлече нови актери, гарантирајќи дека ресурсите се користат на начин што не само што ја засилува колективната одбрана, туку и позитивно влијае врз општеството.

Пред присутните беа презентирани проекти развиени во рамките на DIANA со акцент на искуството на GATE и успесите на бугарски компании и државни институции. Темите опфатија мрежно управување, координација на команди, временски прогнози и здравство, како и автоматизирани системи за проценка на штета – сите со потенцијал да ја револуционизираат безбедноста и иновациските сектори.

Настанот се одржа под покровителство на Евроатлантскиот координациски центар за одговор при катастрофи (EADRCC) и Министерството за внатрешни работи на Република Бугарија. Учествуваа експерти од 29 сојузнички и 19 партнерски држави, претставници на Европската унија, регионални и меѓународни организации.

____________________________________________________________________________________________________________________________

Медиумската информативна агенција овие текстови ги објавува во оригинална форма, согласно Договорот за размена на информации и професионална соработка меѓу двете национални новински агенции МИА и БТА.