Shkup, 5 maj 2026 (MIA) - Me eveniment rasti në Dhomën Ligjvënëse, Komisioni për Kulturë dhe Turizëm e shënoi 5 Majin - Ditën e Gjuhës Maqedonase, dhe me rastin e 80-vjetorit të botimit të gramatikës së parë të gjuhës maqedonase nga Krume Kepeski.

Evenimenti u hap nga Saranda Imeri-Stafai, kryetare e Komisionit për Kulturë dhe Turizëm, dhe Vesna Bendevska, nënkryetare e Kuvendit.

Imeri-Stafai, si filologe dhe mësuese e anglishtes, theksoi se gjuha është materie e gjallë që duhet të kultivohet pikërisht aty ku lind shkrim-leximi - në bankat shkollore, ndërsa Gramatika e Kepeskit e prezantoi gjuhën maqedonase në ato banka. "Për të kuptuar botën dhe kulturat e tjera, së pari duhet ta zotërosh gjuhën tuaj amtare", tha Imeri-Stafai.

Nënkryetarja e Kuvendit, Vesna Bendevska, iu referua fjalëve të, siç tha - patriarkut të shkrimit maqedonas, kolosit maqedonas Blazhe Koneski: "Dëgjoni maqedonas! Gjuha është atdheu ynë i vetëm. Për sa kohë që e ruajmë, e çmojmë, e mbrojmë, e shohim gjuhën tonë maqedonase - do të jemi në gjendje të konsiderojmë se kemi edhe atdheun tonë. Si shtëpi, si vatër".

Bendevska iu referua veprës epokale të Kërste Petkov Misirkov "Mbi çështjet maqedonase" ku thuhet se gjuha e një populli është pasuria dhe trashëgimia e tij shpirtërore në të cilën përmbahen dhe gdhenden thellë të gjitha ndjenjat dhe aspiratat kombëtare që transmetohen brez pas brezi. Vargjet e njohura të Petre M. Andreevskit thonë: "Pa gjuhën, do të na mungojë vetja, sepse vetëm gjuha nuk na ka lënë kurrë vetëm, dhe ajo kujton shumë më tepër sesa mund të harrojmë".

"Gjuha maqedonase është kodi i identitetit tonë kulturor dhe botëkuptimit tonë unik, në çdo aspekt”, përfundoi Bendevska.

Rëndësia e studimit të gjuhës maqedonase në arsim, duke iu referuar Gramatikës së Krume Kepeskit, u fol nga deputetet: Daniella Hristova, Ivanka Vasilevska, Velika Stojkova-Serafimovska dhe Bisera Kostadinovska-Stojçevska; si dhe profesorët universitarë Dimitar Pandev, Vasill Dërvoshanov dhe Jovanka Kepeska.

Hristova theksoi se gjuha është dëshmitare e heshtur e rrënjëve, ka histori në çdo fjalë, identitet në çdo fjali. Ajo foli për rëndësinë e gjuhës maqedonase në procesin arsimor, duke theksuar qasjen praktike dhe zbatimin e Gramatikës së Kepeskit në mësimdhënie. Ajo gjithashtu theksoi rolin e mësuesit në respektimin e rolit të fjalës. Gjuha maqedonase është thelbi i arsimit, veçanërisht në një vend multikulturor, ku inkurajohen komunikimi dhe mirëkuptimi.

Në fjalën e saj, Vasilevska theksoi se gjuha është më shumë sesa një mjet komunikimi, është struktura parësore e dijes, thelbi i procesit arsimor. Dija ligjërohet, mësohet dhe krijohet përmes gjuhës. Ajo nuk është vetëm trashëgimi, por forcë aktive. Gramatika, nga ana tjetër, tha ajo, është niveli më i lartë i vetëdijes gjuhësore. Vepra e Kepeskit është e pranishme në mënyrë aktive në çdo klasë dhe udhëzon praktikën arsimore.

Stojkova-Serafimovska trajtoi se çfarë do të thotë gjuha në folklor, rolin e saj në ninulla, folklorin e fëmijëve, zakonet, rimat, gjëegjëzat, fabulat. Ajo theksoi muzikën popullore maqedonase melodike, goditëse dhe ritmike, ritmin 7/8, dialektikën e ruajtur të pasur, aktivitetin mbledhës si mjet për ruajtjen e gjuhës.

Nga ana e saj, Kostadinovska-Stojçevska iu referua përpjekjeve të përbashkëta të investuara në miratimin e Ligjit për përdorimin e gjuhës maqedonase, i cili ka shumë detyrime, dhe kërkoi zbatimin e tij sa më shpejt të jetë e mundur.

Të flasësh për rëndësinë e gjuhës maqedonase në arsim duke iu referuar Gramatikës së Krume Kepeskit do të thotë të thellohesh në temën e gjuhësisë, tha profesor Pandev. Ai iu referua rëndësisë së studimit dhe mbrojtjes së gjuhës maqedonase si thesar i gjuhës natyrore, por edhe si gjuhë e shkencës. Në këtë drejtim, ai theksoi frekuencën historike të Shkollës Letrare të Ohrit dhe gjuhën e inteligjencës artificiale, bazuar në konceptin e shpresës. Gramatika e Krume Kepeskit është një nga dy gramatikat e para midis gjuhëve evropiane të botuara pas Luftës së Dytë Botërore, duke hedhur kështu themelet e normës moderne gjuhësore - tha Pandev.

Profesori Dërvoshanov iu referua citateve nga Krume Kepeski, ku ai rrëfen sfidat dhe vështirësitë që hasi në hartimin e Gramatikës, gjë që u ndihmua nga njohuritë e tij të dialektit të Prilepit. Kontributi fillestar i profesor Kepeskit në gjuhësinë maqedonase është, pa dyshim, jashtëzakonisht i madh - Dërvoshanovi ishte vendimtar dhe vazhdoi se misioni i tij fisnik mundësoi që një sërë brezash nxënësish dhe studentësh të edukoheshin nga tekstet e tij të gramatikës.

Fjalën përmbyllëse e mbajti Jovanka Kepeska, e cila theksoi se Gramatika ka rëndësi kombëtare, realizimin e aspiratës shekullore të popullit maqedonas për të hartuar një gramatikë. Kepeski e hartoi Gramatikën me iniciativën e tij, pa asnjë presion në atë kohë, i nënshkruar si shkrimtar, jo si autor. Ai është mbështetës i filologjisë moderne, me një qasje të përparuar, një metodë induktive dhe thjeshtësi në shkrim. Gramatika është baza për të kuptuar gjuhën maqedonase, një sublimim i karakteristikave të gjuhës maqedonase që e dallojnë atë nga gjuhët e tjera. Dhe siç shkroi Kepeski, kështu përfundoi edhe vajza e tij: Nuk ka asgjë më të vogël dhe më të ëmbël se gjuha amtare!

________________________________________________________________________

MIA këto tekste i publikon në formën integrale dhe origjinale dhe nuk mban përgjegjësi për përmbajtjen e tyre dhe as për mangësitë eventuale drejtshkrimore apo gabimet e shtypit.

Foto: Kuvendi i RMV-së