Shkup, 29 prill 2026 (MIA) - Në periudhën nga viti 2020 deri në vitin 2024, në shtet janë evidentuar 508 raste të abuzimit seksual të fëmijëve, me ç'rast sistemi i mbrojtjes së viktimave reagon në mënyrë të fragmentuar, duke mos siguruar mbështetje me kohë dhe shpesh duke shkaktuar viktimizim sekondar - tregojnë gjetjet e analizës më të re të Avokatit të Popullit.

Sipas të dhënave të paraqitura sot nga Zëvendës-avokati i Popullit Vaska Bajramovska-Mustafa, nga numri i përgjithshëm i viktimave në periudhën e analizuar pesëvjeçare, 455 janë vajza, ndërsa 53 janë djem. Shumica e rasteve, siç theksoi, u referohen krimeve të rënda, përkatësisht 186 raste për përdhunimin e një fëmije nën 15 vjeç, 99 raste për sulme seksuale dhe përdhunim, si dhe 196 raste për jetë jashtëmartesore me fëmijë.

Trendi alarmues, shprehet Bajramovska-Mustafa, vazhdon edhe gjatë vitit 2025 kur janë evidentuar 96 fëmijë të rinj, viktima të krimeve kundër lirisë dhe moralit gjinor, nga të cilat 88 vajza dhe tetë djem. Mbi 57 për qind e viktimave janë të moshës 11 deri në 15 vjeç, por, siç u shpreh, janë regjistruar edhe viktimat nën moshën 10 vjeç, e madje edhe nën moshën tre vjeç.

"Konstatimi i përgjithshëm është se pavarësisht ekzistencës së kornizës formale-juridike dhe strategjike, sistemi për mbrojtjen e fëmijëve viktima nuk mundëson mbështetje konsistente, me kohë dhe të përshtatur me respektimin e parimit të interesit më të mirë të fëmijës. Se abuzimi seksual i fëmijëve është problem i vazhdueshëm dhe sistemor, e konfirmojnë edhe të dhënat e siguruara nga organet kompetente" - theksoi Bajramovska-Mustafa.

Analiza, shton ajo, tregon dobësi serioze institucionale në veprimin. Kur rastet do të mbërrijnë te organet kompetente, sistemi reagon pa koordinim të mjaftueshëm. Në vend të mbrojtjes, shprehet ajo, fëmijët janë të ekspozuar ndaj përjetimit të sërishëm të traumës përmes seancave të shumëfishta, në kundërshtim me dispozitën ligjore për intervistë të vetme.

Në qendrat për punë sociale është përcaktuar edhe mungesë e hapësirave adekuate për marrje në pyetje, personel të trajnuar dhe koordinim multidisiplinar. Procedurat gjyqësore zgjasin deri në dy vjet, ndërsa mekanizmat e dëmshpërblimit janë pothuajse jofunksionalë, me vetëm dy kërkesa të parashtruara për kompensim monetar, të cilat nuk rezultuan me mbështetje reale.

"Siguria e fëmijëve nuk duhet të mbetet në nivelin e procedurave formale. Ajo duhet të jetë me kohë, e koordinuar dhe të zbatohet në mënyrë të vazhdueshme, sepse çdo vonesë ose mosveprim ndikon drejtpërdrejt tek fëmija. Çdo fëmijë ka të drejtën e sigurisë, dinjitetit dhe mbrojtjes, dhe kjo e drejtë duhet të jetë reale, jo deklarative", theksojnë nga institucioni Avokat i popullit.

Për të tejkaluar situatat, rekomandohet vendosje e modelit multidisiplinar “Barnahus”, i cili mundëson kujdes të integruar juridik, psikologjik dhe shëndetësor të fëmijës në një vend. Në fushën e parandalimit, në bashkëpunim me Komisionin për Parandalimin dhe Mbrojtjen nga Diskriminimi dhe Byroja për Zhvillimin e Arsimit, është zbatuar përshtatja e fushatës ndërkombëtare “Një në pesë”. Stop dhunës seksuale ndaj fëmijëve”, përmes së cilës janë trajnuar më shumë se 350 profesionistë në shkolla dhe kopshte.

Duke iu përgjigjur pyetjeve të gazetarëve në lidhje me politikën penale, Bajramovska-Mustafa theksoi se shqiptimi i dënimeve maksimale do të ndihmonte në parandalimin e kthimit të autorëve.

Lidhur me regjistrin e pedofilëve, theksoi se nevoja për përditësimin e rregullt të tij dhe rritjen e disponueshmërisë është me qëllim të informimit më të mirë të institucioneve arsimore dhe familjeve.

Për rastet aktuale të abuzimit seksual, të cilat shkaktuan reagim në publik, Bajramovska-Mustafa sqaroi se ata vepruan pas një zëri të prekur.

"Viktimat nuk dorëzojnë parashtresa, prindërit nuk dorëzojnë parashtresa në institucionin, megjithatë, nga pikëpamja e mbrojtjes së fëmijëve, nga pikëpamja e monitorimit të efikasitetit të veprimeve të institucioneve, për sa i përket mbrojtjes procedurale të fëmijës në këto procedura, pa dallim nëse bëhet fjalë për procedurë para Prokurorisë Publike, gjyqësorit, etj., ne i monitorojmë ato në përputhje me kompetencat tona, me iniciativën personale" - konkludoi Zëvendës-avokati i popullit. 

Foto: MIA