Софија, 23 септември 2025 (МИА/БТА) - Генералниот директор на БТА, Кирил Валчев, пред учесниците ги претстави целите на завршниот хакатон од проектот на БТА „Европа на Балканот: Заедно преку знаење“ со поддршка на Европската комисија.

Ова е веста, која денеска ја избра МИА од сервисот на Бугарската телеграфска агенција (БТА), согласно Договорот за размена на информации и професионална соработка, кој предвидува секој ден националните информативни агенции на Северна Македонија и Бугарија да разменуваат по една вест, која ќе ја објават на својот интернет сајт без промени со изрично посочување и цитирање на партнерот како извор.

Домаќин на настанот е Универзитетот „Св. св. Кирил и Методиј“ во Велико Трново. Во хакатонот учествуваат седум студентски тимови. Кирил Валчев потсети дека во рамките на проектот БТА организирала шест хакатони со учество на студенти од различни универзитети.

На Југозападниот универзитет „Неофит Рилски“ во Благоевград дискусијата беше посветена на „Новите вештини на иднината“, на Слободниот универзитет во Бургас акцентот беше ставен на „Како да го направиме Бургас позелен“. На Економскиот универзитет во Варна се разгледуваа „Предизвиците пред менаџерите во новото време, поврзани со дигитализацијата и зелената транзиција“. На Техничкиот универзитет во Габрово фокусот беше „Вештачката интелигенција и паметните градови“, а на Универзитетот за прехранбени технологии во Пловдив се дискутираше за „Претприемачот на иднината“. На Универзитетот „Ангел К’нчев“ во Русе задачата беше поврзана со „Интелигентна мобилност“.

Пред студентите на Универзитетот „Св. св. Кирил и Методиј“ во Велико Трново, генералниот директор на БТА го потсети значењето на поимот хакатон, кој е комбинација од зборовите „хак“ и „маратон“ – исто како во маратонот, постојат временски ограничувања, во кои учесниците како хакери треба да најдат итро решение преку „сечење“ или „цепење“. Идејата се појавува уште во 60-тите години на минатиот век, кога на Технолошкиот институт во Масачусетс студентите од Техничкиот клуб го користеле зборот hack за „умен, невообичаен, често импровизиран технички трик“.

Тој сумираше дека на натпреварите од проектот на БТА, целта е вештините да се користат за подобрување на системите, како што е случајот со „белите хакери“ за коригирање на грешки и заштита, а не како кај „црните хакери“ - за злонамерни резултати.

Проектот „Европа на Балканот: Заедно преку знаење“ има за цел да раскажува за размената на знаење меѓу луѓето во Бугарија и на Балканот и луѓето од останатиот дел на Европската Унија (ЕУ), рече Валчев.

Обично слушаме дека Бугарија добива пари од ЕУ и во свеста останува тоа дека ние Бугарите сме оние кои само профитираат од своето учество во Унијата, но вистината е дека и ЕУ профитира од Бугарите, како што профитира и од другите европски народи. Смислата на овие средби е да се види современиот придонес, истакна тој. И објасни дека идејата за отворањето на проектот во Велики Преслав била да се нагласи улогата на Бугарија за кирилицата како трета азбука во ЕУ. Тој појасни дека оваа година се одбележува голема годишнина од создавањето пред 1170 години од страна на светите браќа Кирил и Методиј на првиот графички систем на бугарската писменост - глаголицата. Одбележувањето на годишнината е дел од календарот на БТА, Бугарската национална телевизија (БНТ) и Бугарското национално радио (БНР) „14 века Бугарија во Европа“ за одбележување на значајни годишнини во бугарската историја со значење за целата европска историја.

Тој посочи дека на конференциите организирани според проектот во различни региони на Бугарија, темите биле за различните придонеси на Бугарите.

Во периодот од ноември 2024 до септември 2025 година, БТА организира вкупно 47 настани, заедно со двата на отворањето во Велики Преслав и Варшец, и овој веќе седми хакатон на универзитети во Бугарија – дискусии во 32 прес-клубови во Бугарија – во Благоевград, Бургас, Варна, Велико Трново, Видин, Враца, Габрово, Добрич, Казанлак, Крџали, Ќустендил, Ловеч, Монтана, Пазарџик, Перник, Петрич, Плевен, Пловдив, Разград, Русе, Самоков, Свиштов, Силистра, Сливен, Смољан, Софија, Стара Загора, Тројан, Трговиште, Хасково, Шумен и Јамбол, како и 6 прекугранични конференции во Белград, Босилеград, Букурешт, Одрин, Скопје и Солун. Според проектот, објавени се повеќе од 500 вести и 19 инфографики.

Друга важна порака на проектот е дека Бугарија е Европската Унија, Бугарија е Европа и не е потребно младите Бугари да одат на другиот крај на Европа за да реализираат некоја идеја, бидејќи е апсолутно можно да ги реализираат своите идеи во Бугарија – доволно е да ги имаат. Затоа секој млад човек треба да сфати дека тој останува ист човек, каде и да отиде – ако мисли дека ќе пропадне тука, може да пропадне каде било на друго место во ЕУ, но ако вложи исти напори, како што е подготвен да го стори на друго место во ЕУ, може да биде успешен и тука во Бугарија и да ги оствари своите идеи и тука, рече Кирил Валчев.

Ова го докажува и фактот дека сè повеќе странски студенти избрале да се школуваат во последните години на бугарските универзитети и високообразовни институции, што беше утврдено со барање во јуни оваа година на образовниот репортер и дописниците од БТА до нивните академски раководства во Софија и низ земјата.

Според сумирани податоци од Министерството за образование и наука, во академската 2024/2025 година вкупно 16.995 странски државјани се школуваат во земјата, што е за 779 повеќе во однос на претходната учебна година – зголемувањето е за речиси 4,8 проценти. Најмногу странски студенти во Бугарија доаѓаат од Грција – 3.277 студенти, од Велика Британија се 2.235, од Украина – 2.151, од Германија – 1.532 студенти, од Италија – 990 студенти. На пример, домаќинот на завршниот хакатон – Универзитетот „Св. св. Кирил и Методиј“ во Велико Трново, минатата учебна година имал 381 странски студент, од кои 49 се државјани на ЕУ.

Во изминатите изданија, студентите на хакатонот покажаа дека без природен интелект нема ни вештачки. А Бугарија е земја на природниот интелект, многу пред да стане дел од ЕУ, рече Валчев.

Затоа БТА и 46 (од вкупно 51) универзитети во Бугарија имаат договори на неодредено време за постојано партнерство преку системско обезбедување информативни материјали со уредени авторски права и стажирање на студенти во агенцијата. Во најскоро време БТА ќе има такви партнерства со сите 51 бугарски универзитети, рече генералниот директор.

Големата цел е бугарските универзитети да бидат повидливи, како во Бугарија, така и во странство, вклучително и да биде видлива нивната научна дејност и реализацијата на студентите по завршувањето. На тој начин БТА им помага на младите луѓе да останат во Бугарија, како и да се привлечат студенти од други земји, бидејќи Бугарија нуди европско образование по многу пониска цена од универзитетите на други места во Европската Унија и во пријатна социјална средина како оваа во Велико Трново, каде што можат не само да учат, туку и да имаат прекрасен студентски живот, истакна Кирил Валчев.

Жирито, кое ќе ги оценува седумте тимови на тема на хакатонот „Популаризација на политиката на кохезија со ЕУ“, е во состав на генералниот директор на БТА, Кирил Валчев, доц. Борјана Здравкова – заменик-ректор за наставна дејност на Универзитетот во Велико Трново, Наталија Анастасова – заменик-генерален директор на Главната дирекција „Европски фондови, меѓународни програми и проекти“ при Министерството за труд и социјална политика, Радина Бојанова – државен експерт во Дирекцијата „Програмирање, следење и оценување“ при Извршната агенција „Програма за образование“.

На хакатонот во Велико Трново присуствуваше и генералниот директор на „Арменпрес“, Нарине Назарјан, чија посета на Бугарија на покана на БТА се совпадна со настанот.

Медиумската информативна агенција овие текстови ги објавува во оригинална форма, согласно Договорот за размена на информации и професионална соработка меѓу двете национални новински агенции МИА и БТА.