Ohër, 27 mars 2026 (MIA) - Rreziqet me të cilat përballen vendet dhe shoqëritë kur është në pyetje siguria kibernetike është tema e diskutimit në kuadër të Forumit të 5-të interparlamentar të delegacioneve nga vendet e Evropës Juglindore në Asamblenë Parlamentare të OSBE-së që prej sot mbahet në Ohër.

Edhe pse Maqedonia si vend aktualisht nuk është në një vijë të drejtpërdrejtë të sulmeve kibernetike ndërkombëtare, ajo prapëseprapë duhet të ndërtojë mekanizmat e veta për mbrojtje nga rreziqet që ekzistojnë hapur dhe që tashmë po manifestohen në vendet fqinje.

"Vende serioze po mendojnë një hap përpara. Si vend, ne duhet të jemi të përgatitur për të parandaluar ngjarje të tilla. Kjo është një vlerë e shtuar për gjithçka që kemi bërë deri më tani në mbrojtje nga sulmet kibernetike", tha kryetari i Kuvendit, Afrim Gashi, i cili iu drejtua pjesëmarrësve.

Ai theksoi se ideja themelore e forumeve të tilla është të krijojnë së bashku siguri kolektive nga sulmet kibernetike dhe të sigurojnë mbrojtje cilësore në atë fushë, si përmes organizatave ndërkombëtare si OSBE-ja, ashtu edhe përmes bashkëpunimit të zgjeruar rajonal.

Ai theksoi se Maqedonia është në një pozicion shumë të mirë kur bëhet fjalë për aktivitete specifike keqdashëse ose për çdo kërcënim real për sigurinë nga sulmet kibernetike, se për momentin nuk ka absolutisht asnjë informacion se ndonjë nga institucionet shtetërore është cak i sulmeve, por, siç tha ai, "kjo mund të ndryshojë" prandaj edhe nevoja për aktivitete të përforcuara për parandalim, mbrojtje dhe mbrojtje nga sulmet digjitale.

"Ne e konsiderojmë këtë temë si sfiduese, veçanërisht duke ditur zhvillimet e fundit në Lindjen e Mesme. Mund të mbrohemi nga kërcënimet vetëm nëse punojmë së bashku dhe i kuptojmë rreziqet. Kuvendi si institucion ka miratuar një strategji për digjitalizim të plotë deri në vitin 2028. Po punojmë në mënyrë të fokusuar, me kapacitetet që kemi, por edhe përmes organizatave ndërkombëtare. Jemi të bindur se pikërisht mbledhje të tilla do të ndihmojnë në përmirësimin e mjeteve, proceseve dhe mekanizmave për mbrojtje kundër të gjitha llojeve të sulmeve, përfshirë sulmet kibernetike", tha Gashi.

Prof. Dr. Metodi Haxhi Janev, specialist në digjitalizim dhe siguri kibernetike, nga ana e tij theksoi se rreziqet e sulmeve kibernetike nuk pushojnë kurrë, sepse vetë aktorët që përbëjnë një kërcënim vijnë nga profile të ndryshme dhe vijnë me motive të ndryshme.

Ai theksoi se këta mund të jenë kriminelë të zakonshëm, mund të jenë aktorë të ndërmjetëm që punojnë për një shtet tjetër ose aktorë të punësuar për të kryer një aktivitet specifik. Duke pasur parasysh se krimi kibernetik përbën një kërcënim si për sigurinë publike ashtu edhe për atë kombëtare, kjo, tha ai, do të thotë se askush nuk është plotësisht i sigurt ose jo në rrezik.

Duke komentuar situatën aktuale botërore nga perspektiva e ngjarjeve në Lindjen e Mesme, Haxhi Janev beson se Maqedonia aktualisht nuk është në një vijë të drejtpërdrejtë sulmi nga hakerët iranianë.

Monika Zajkova, kryetare e Delegacionit të Maqedonisë së Veriut në Asamblenë Parlamentare të OSBE-së, nga ana e saj, theksoi se Forumi i Ohrit po mbahet në një moment të rëndësishëm, duke pasur parasysh kërcënimet kibernetike në rritje që synojnë rajonin.

Zajkova theksoi se sulmet kibernetike janë një sfidë e re për botën. Qëllimi i këtij takimi në Ohër, tha ajo, është shkëmbimi i përvojave dhe ideve se si të përmirësohen kapacitetet për t'iu përgjigjur sulmeve kibernetike dhe hibride.

Në konferencën në Ohër, u theksua se në secilin prej vendeve ka institucione që lehtë mund të jenë cak, dhe për këtë arsye nevoja për të punuar vazhdimisht dhe për të përmirësuar mënyrat dhe metodat për t'u përballur me sulmet kibernetike hibride. Ekspertët në Ohër do të debatojnë, do të paraqesin pikëpamjet e tyre, do të ofrojnë ekspertizën e tyre, të gjitha në drejtim të rezistencës më të madhe ndaj sfidave bashkëkohore me të cilat përballen vendet e EJL-së, si dhe gjetjes së mënyrave për siguri kolektive të përforcuar. sa/

foto/MIA