SINDROMA DUBIN JOHNSON/ DUBIN JOHNSON SYNDROME (DJS)

ICD-10 E80.6

PREVALENCA

Prevalenca e sindromës Dubin-Johnson vlerësohet të jetë më pak se një rast për 100 000 banorë në nivel global. Sindroma Dubin-Johnson prek njerëzit e të gjitha përkatësive etnike, por është më i zakonshëm te hebrenjtë iranianë ose marokenë, te të cilët, për shkak të mutacioneve, është raportuar se mund të haset edhe deri në 1/1300 banorë.

HYRJE

Sindroma Dubin-Johnson është sëmundje beninje, e rrallë që karakterizohet nga prania e hiperbilirubinemisë, kryesisht e bilirubinës së konjuguar. Për herë të parë është përshkruar në vitin 1957 nga patologët Frank Johnson dhe Isador Dubin si një entitet klinikopatologjik i përbërë nga verdhëza kronike idiopatike dhe një pigment i paidentifikuar në mëlçi. Kjo sëmundje, që zakonisht paraqitet gjatë adoleshencës ose moshës së re, shfaqet me verdhëz të përsëritur në formë të butë deri në të moderuar, pa kruarje, shpesh e shkaktuar nga sëmundje interkurente, shtatzania, kontraceptivët oralë ose medikamente të ndryshme. Ndonjëherë mund të jenë të pranishme edhe dhimbjet e barkut dhe lodhja, ndërsa hepatosplenomegalia mund të haset në raste të rralla. Sëmundja është njëlloj e përhapur në të dyja gjinitë, megjithëse te meshkujt zakonisht manifestohet më herët gjatë jetës bazuar kjo në analizat laboratorike.

ETIOLOGJIA

Sindroma Dubin-Johnson është sëmundje beninje që trashëgohet në mënyrë autosomale recesive dhe shkaktohet nga mutacione homozigote në gjenin për rezistencë ndaj shumë barnave, gjegjësisht mutacione në proteinën 2 (ABCC2). Dëmtimi i ekskretimit biliar të glukuronideve të bilirubinës ndodh për shkak të një mutacioni në proteinën 2 kanalikulare rezistente ndaj shumë barnave (MRP2- Multidrug resistance-associated protein 2). ABCC2 kodon një transportues membranor apikal të varur nga ATP që ndërmjetëson kalimin e glukuronideve të bilirubinës dhe anioneve të tjera organike të konjuguara nga hepatocitet në fshikëzën e tëmthit. Hiperbilirubinemia e konjuguar rezulton nga transferimi i dëmtuar endogjen dhe ekzogjen i konjugatëve anionike nga hepatocitet në fshikëzën e tëmthit. Mëlçia ka pigment më të errët dhe kjo ndodh për shkak të metabolitëve të polimerizuar të epinefrinës, e jo të bilirubinës.

SIMPTOMAT DHE DIAGNOSTKIMI

Pacientët me sindromën Dubin-Johnson shpesh janë asimptomatikë, megjithëse një pjesë e caktuar e tyre mund të kenë simptoma të lehta konstitucionale. Simptomia kryesore është shfaqja e verdhëzës periodike, e cila vjen si pasojë e transferimit të dëmtuar të bilirubinës, e cila fillimisht grumbullohet në mëlçi dhe më pas, përmes gjakut, depozitohet në lëkurë dhe në sy. Te gratë, sëmundja mund të jetë subklinike deri në periudhën e shtatzënisë ose përdorimin e kontraceptivëve oralë, gjatë së cilës qartazi mund të shfaqet verdhëza. Zakonisht, testet e mëlçisë te pacientët me sindromën Dubin-Johnson janë brenda kufijve normalë.

Aktiviteti i enzimave të mëlçisë, gjegjësisht aminotransferazat, fosfataza alkaline, gama-glutamil transpeptidaza, përqendrimi total i acidit biliar, niveli i albuminave dhe koha e protrombinës, janë normale. Mund të vërehet një lidhje me mungesën e faktorit VII të koagulimit, veçanërisht te hebrenjtë iranianë dhe marokenë. Studimet histologjike zbulojnë depozitime tipike të pigmentit granular ngjyrë kafe të zezë në citosolin e hepatociteve, kryesisht në zonën centrilobulare, pa anomali të tjera histologjike.

Gjatë diagnostikimit, duhet të dyshohet për sindromën Dubin-Johnson te pacientët të cilët paraqesin hiperbilirubinemi të konjuguar të izoluar (pa ndryshime në aktivitetin e enzimave të mëlçisë) në mungesë të gjendjeve septike, anomalive të mëlçisë ose të ndonjë medikamenti potencialisht interferues. Në këtë kontekst, modeli karakteristik i sekretimit urinar të koproporfirinës (fraksion i ngritur i koproporfirinës I, mbi 80%, me nivel total normal të koproporfirinës) zakonisht është diagnostikues i sindromës Dubin-Johnson. Gjithashtu, edhe 99mTc-HIDA koleshintigrafia mund të përdoret për diagnostikimin e kësaj sëmundjeje; ajo tregon vonesë ose mosvizualizim të fshikëzës së tëmthit dhe kanaleve biliare dhe vizualizim të zgjatur të mëlçisë. Diagnoza përfundimtare vendoset përmes analizës molekulare të gjenit ABCC2. Edhe pse studimet histologjike mundësojnë gjithashtu një diagnozë përfundimtare, biopsia e mëlçisë nuk kryhet sistematikisht duke pasur parasysh natyrën invazive të procedurës si dhe prognozën beninje të sëmundjes. Diagnoza diferenciale kryesore që duhet pasur parasysh është forma tjetër e hiperbilirubinemisë së konjuguar – sindroma Rotor.

PASOJAT

Sindroma Dubin-Johnson është çrregullim beninj dhe prognoza është e mirë, gjë që thekson nevojën për diagnozë të saktë për të shmangur procedurat diagnostike, trajtimin dhe ndjekjen e panevojshme. Disa të porsalindur kanë kolestazë, ndërsa kontraceptivët hormonalë dhe shtatzania mund të çojnë në verdhëz dhe ikter të dukshëm (zverdhje të syve dhe lëkurës). Nuk është vënë re përparim i sëmundjes deri në atë shkallë që të çojë deri në dështim të mëlçisë, cirozë apo fibrozë hepatike.

TRAJTIMI

Sindroma Dubin-Johnson është gjendje beninje që nuk kërkon trajtim të veçantë, megjithëse ka të dhëna që administrimi afatshkurtër i fenobarbitalit ul nivelin e bilirubinës në serum, por në disa raste. Megjithatë, është me rëndësi të madhe njohja e vetë gjendjes dhe diferencimi i saj nga format e tjera të çrregullimit të metabolizmit të bilirubinës që kërkojnë trajtim të duhur.
Megjithëse një pjesë e madhe e pacientëve përjetojnë episode të përsëritura të verdhëzës gjatë gjithë jetës së tyre, këto janë beninje dhe zakonisht zgjidhen pa trajtim. Megjithatë, shpërbërja e barnave të caktuara mund të ndikohet në pacientët me sindromën Dubin-Johnson dhe për këtë arsye, mjekët duhet të jenë të kujdesshëm kur përshkruajnë terapinë për këta pacientë. Këshillimi gjenetik rekomandohet për pacientët me këtë sëmundje dhe familjet e tyre.

Sindroma Dubin-Johnson është gjendje beninje që nuk kërkon trajtim të veçantë, megjithëse ka të dhëna që administrimi afatshkurtër i Fenobarbitalit në disa raste ul nivelin e bilirubinës në serum. Megjithatë, është me rëndësi të madhe njohja e këtij çrregullimi dhe diferencimi i tij nga format e tjera të çrregullimit të metabolizmit të bilirubinës që kërkojnë trajtim të duhur. Megjithëse një pjesë e madhe e pacientëve gjatë jetës së tyre përjetojnë episode të përsëritura të verdhëzës, këto gjendje janë beninje dhe zakonisht zgjidhen pa trajtim. Megjithatë, te pacientët me sindromën Dubin-Johnson shpërbërja e disa barnave mund të ndikohet nga vetë sëmundja dhe për këtë arsye, mjekët duhet të jenë të kujdesshëm kur përshkruajnë terapi te këta pacientë. Këshillimi gjenetik rekomandohet jo vetëm për pacientët me këtë sëmundje por dhe për familjarët e tyre.

Foto: Ilustrim