DPA

28 maj 2025

Temperaturat globale ka të ngjarë të jenë më shumë se 1,5 gradë Celsius mbi nivelet para-industriale në pesë vitet e ardhshme, kanë paralajmëruar shkencëtarët.

Pasi temperaturat rekord në vitin 2024 tejkaluan - të paktën përkohësisht - pragun prej 1,5 gradë Celsius për të cilin vendet kanë rënë dakord të kufizojnë ngrohjen globale për të shmangur ndikimet e saj më të rrezikshme, parashikimet e reja të klimës tregojnë një shans prej 86 për qind që e njëjta gjë të ndodhë në një vit tjetër në pesë vitet e ardhshme.

Analiza nga Organizata Botërore Meteorologjike (OBM) dhe Zyra Britanike Meteorologjike (Met Office) tregon një shans prej 70 për qind që temperatura mesatare globale në pesë vjet do të jetë më shumë se 1,5 gradë mbi nivelet para-industriale.

Ekziston një shans prej 80 për qind që të paktën një vit midis viteve 2025 dhe 2029 të vendosë një rekord të ri global të temperaturës, tregon analiza.

Dhe për herë të parë, modelet e klimës kanë treguar se ekziston mundësia që temperatura mesatare globale në botë të kalojë 2 gradë mbi nivelet para-industriale para vitit 2030, megjithëse shkencëtarët që qëndrojnë pas analizës thanë se kjo ishte "jashtëzakonisht e pamundur", me vetëm rreth një për qind shanse që kjo të ndodhë.

Shkencëtarët paralajmërojnë gjithashtu se Evropa Veriore mund të përjetojë dimra shumë të lagësht gjatë pesë viteve të ardhshme, një nga rreziqet kryesore klimatike për rajonin, duke sjellë me vete rrezikun e përmbytjeve.

Në Marrëveshjen globale të Parisit për Klimën, vendet u zotuan të vepronin për të kufizuar ngrohjen globale më shumë se nën 2 gradë mbi nivelet para-industriale dhe për të ndjekur përpjekjet për të kufizuar rritjet në 1.5 gradë në një përpjekje për të shmangur ndikimet më të këqija të rritjes së nivelit të detit, thatësirës, ​​përmbytjeve, valëve të nxehtësisë dhe stuhive ekstreme të shkaktuara nga ndryshimet klimatike.

Temperatura mesatare globale tejkaloi 1,5 gradë Celsius mbi mesataren e viteve 1850-1900 për herë të parë në vitin 2024, pasi fenomeni klimatik El Ninjo në Paqësorin tropikal rriti temperaturat përveç ngrohjes globale të shkaktuar nga njeriu.

Shanset që pesë vitet e ardhshme të jenë mbi 1,5 gradë nuk do të thotë se pragu është tejkaluar përgjithmonë, pasi shifrat e ngrohjes afatgjata mesatarizohen gjatë 20 viteve.

Por shkencëtarët kanë sugjeruar që ngrohja tani është rreth 1.4 gradë Celsius mbi nivelet para-industriale, të matura nga një nivel bazë i viteve 1850-1900 para se të fillonte djegia globale e karburanteve fosile në shkallë të gjerë.

Profesori Adam Skaif i Zyrës Meterologjike tha: "Këto parashikime të fundit sugjerojnë se tani jemi shumë afër që vitet me 1.5 gradë të bëhen të zakonshme apo normale "

"Ne patëm një në vitin 2024, por ato po rriten në frekuencë dhe do të shohim më shumë prej tyre", tha ai, duke treguar një shans prej 86 për qind për të parë një vit tjetër që arrin 1.5 gradë mbi nivelin bazë të viteve 1850-1900 në pesë vitet e ardhshme.

Këto janë statistika tronditëse dhe tani ekziston edhe një shans dhe kjo është hera e parë që kemi parë një ngjarje të tillë në parashikimet tona kompjuterike, për një vit me 2 gradë, gjë që do të ishte krejtësisht e paprecedentë.

"Është ende jashtëzakonisht e pamundur, më shumë si një shans prej 1 për qind për ta parë atë gjatë pesë viteve të ardhshme, por tani është e mundur.

"Ishte praktikisht e pamundur vetëm pak vite më parë."

Përditësimi vjetor deri në dhjetëvjeçar i klimës i OMB-së lëshohet çdo vit dhe përgatitet nga Shërbimi Meteorologjik.

Ai gjithashtu vlerëson se reshjet për periudhën maj deri në shtator 2025-2029 pritet të jenë më të lagështa se mesatarja e fundit për Sahelin, Evropën veriore, Alaskën dhe Siberinë veriore dhe më të thata për këtë kohë të vitit mbi Amazonën.

Ngrohja e Arktikut parashikohet të vazhdojë të tejkalojë mesataren globale, me ndikime në jetën shtazore dhe bimore dhe komunitetet në rajon.

Zëvendëssekretarja e Përgjithshme e OBM-së, Ko Baret, tha: "Sapo kemi përjetuar vitin e 10-të më të ngrohtë të regjistruar ndonjëherë. 

“Fatkeqësisht, ky raport i OBM-së nuk tregon shenja lehtësimi në vitet e ardhshme, që do të thotë se do të ketë një ndikim negativ në rritje në ekonomitë tona, jetën tonë të përditshme, ekosistemet tona dhe planetin tonë".