Shkup, 28 janar 2026 (MIA) – Gjithsej 71 për qind e popullsisë mbështet anëtarësimin në BE, që është pothuajse dhjetë për qind më shumë krahasuar me vitin e kaluar, tregojnë rezultatet e anketës "Analizë e opinionit publik mbi anëtarësimin e Maqedonisë së Veriut në Bashkimin Evropian (2014 - 2025)" nga Instituti për Demokraci - Societas civilis Shkup të prezantuar sot në Kuvend.

Gjetjet kryesore nga hulumtimi tregojnë se qëndrimet euroskeptike janë në një rritje të lehtë dhe arrijnë në 14 për qind të popullsisë, ndryshe nga viti 2024 kur ato arritën në 11 për qind, ndërsa numri i të anketuarve të papërcaktuar dhe apatikë është ulur ndjeshëm vitin e kaluar. Dallimi afatgjatë në mbështetjen për anëtarësimin në BE midis dy grupeve më të mëdha etnike - maqedonasve etnikë dhe shqiptarëve etnikë është ulur. Gjithsej 71 për qind e maqedonasve etnikë mbështesin kandidaturën e vendit për anëtarësim në BE, që paraqet rritje prej 15 për qind krahasuar me vitin e kaluar. Nga ana tjetër, shqiptarët etnikë vazhdojnë të shprehin mbështetje të fortë për aspiratat e vendit për anëtarësim në BE. Kjo mbështetje ruhet edhe në vitin 2025 me 76 për qind të të anketuarve nga ky grup që shprehin mendim pozitiv. Megjithatë, kjo përqindje është më e vogël për 8 për qind krahasuar me vitin e kaluar.

Sipas anketës, 40 për qind e popullsisë beson se vendi është gati të bëhet shtet anëtar, ndërsa pak më shumë se 60 për qind e popullsisë beson se është bërë përparim në procesin e inkuadrimit gjatë vitit të kaluar. Anketa tregon se 46 për qind e popullsisë beson se obstruksionet nga vendet fqinje janë pengesa më e madhe për përparimin e Maqedonisë së Veriut drejt anëtarësimit në BE.

Anamarija Velinovska, studiuese në Qendrën për integrim evropian në IDSCS, vuri në dukje se pjesa e parë e anketës tregon se si qytetarët e shohin procesin nga brenda dhe cilët janë hapat e nevojshëm.

"Ajo që po ndjekim tashmë për tre vjet është se mbështetja për ndryshimet kushtetuese mbetet në 24 për qind dhe këtu ka një hendek të dukshëm midis maqedonasve etnikë dhe shqiptarëve etnikë. Në fakt, ato tregojnë se 57 për qind e shqiptarëve etnikë janë për ndryshime kushtetuese, ndërsa vetëm 11 për qind e të anketuarve maqedonas janë për ndryshime kushtetuese", ka thënë Velinovska.

Marko Troshanovski, kryetar i ICDS tha se për herë të parë këtë vit, pas disa vitesh rënie, mbështetja për BE-në ka shënuar rritje të ndjeshme dhe tejkalon 70 për qind.

"Kemi një rritje të ndjeshme prej 15 për qind, veçanërisht në mesin e maqedonasve etnikë të cilët gjithashtu mbështesin Bashkimin Evropian, gjë që nuk ishte rast në vitet e kaluara për shkak të frustrimeve të mëdha që kaluam në procesin e paraqasjes. Ajo që është gjithashtu interesante është se numri i atyre qytetarëve që besojnë se Maqedonia duhet të rrijë mënjanë dhe të mos bëjë asgjë në lidhje me procesin e zgjerimit është zvogëluar. Që nga viti 2023, kur kjo përqindje ishte 29 për qind, tani është 21. Domethënë, tetë pikë përqindjeje më pak qytetarë besojnë se Maqedonia nuk duhet të bëjë asgjë dhe të mos jetë aktive në këtë sfidë, por se vendi, shteti dhe qeveria jonë duhet të jenë shumë më proaktive në fushën e integrimit evropian", thotë Troshanovski.

Përfaqësuesi zyrtar i Fondacionit Konrad Adenauer, Daniel Braun, theksoi se është e rëndësishme të theksohet se shumica e maqedonasve ende e konsiderojnë BE-në si opsionin më të mirë në aspektin e zhvillimit ekonomik dhe se ajo ende konsiderohet si zgjidhja më e mirë.

"Megjithatë, vërehen shumë ndryshime midis partive kryesore politike, kështu që ndonjëherë BE-ja konsiderohet si një opsion i mirë, ndonjëherë jo, por kjo është normale edhe në Gjermani, ku mund të ketë mendime të ndryshme për partitë politike, megjithatë, duhet të merret parasysh se mbi 40 për qind e qytetarëve e konsiderojnë procesin e qasjes në BE si të padrejtë dhe kjo është diçka që duhet respektuar", tha ai.

Antonio Milloshoski, kryetar i Komisionit për Çështje Evropiane, konsideron se nuk kishte dilemë rreth anëtarësimit në BE si qëllim, por dilema ishte se si të arrihej ky anëtarësim dhe pse kushtet po ndryshojnë gjatë këtij procesi - ndryshe nga kur filluam dhe kur ishim kandidat për anëtarësim.

"Frustrimi i disa qytetarëve maqedonas është i justifikuar, sepse në rastin tonë shumë shpesh ndryshojnë kushtet e lojës dhe ngrihen pengesa të caktuara që nuk kanë lidhje thelbësore me kriteret e Kopenhagës. Prandaj, besoj se BE duhet të jetë më e hapur dhe e ndershme në qëllimet e saj - cilat janë planet me të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor dhe ajo që dua të theksoj është se mezi presim propozimin e shpallur nga komisarja Marta Kos për portalin "Politiko", ku gjatë këtij janari ajo përmendi se në shkurt ose mars BE planifikon të dalë me një non- pejper që lidhet me diskutimet mbi modalitetet e anëtarësimit - nëse do të ketë anëtarësim të plotë në kohën e duhur, nëse do të ketë anëtarësim të asociuar apo anëtarësim pa të drejtë vote, pa një komisionar nga shtetet e reja anëtare. Presim që kjo të jetë temë e një diskutimi më serioz brenda vetë Unionit, midis vendeve anëtare dhe me mbështetjen e KE-së të arrijmë në një lloj propozimi përfundimtar që mund të shqyrtohet nga të gjitha vendet kandidate", theksoi Milloshoski.

Kryetari i Këshillit Kombëtar për Eurointegrime, Venko Filipçe tha se "një nga gjërat që mund të jetë më shqetësuese është retorika anti-evropiane e kësaj Qeverie dhe gjetja e fajit për gjithçka në Evropë, ndërsa ata nuk bëjnë detyrat e shtëpisë".

"Nëse Bashkimi Evropian deklaroi qartë se po ndryshon planet, rregulloret për lëvizjen, duke futur një sistem elektronik vitin e kaluar, pyetja është se çfarë kemi bërë ne? Është e qartë se Qeveria nuk po bën asgjë dhe duke mos bërë asgjë do të izolohemi gjithnjë e më shumë dhe nuk janë vetëm transportuesit, shumë qytetarë të tjerë kanë problem në më shumë nivele, më shumë gjëra janë në rrezik në vend, studentët mund të studiojnë për dhjetë herë më pak nëse jemi një shtet anëtar i BE-së, krahasuar me tani, gjithashtu edhe kufizim të lëvizjes", theksoi Filipçe.

Foto: MIA