Londër, 9 mars 2026 (MIA) - Tregjet botërore të aksioneve po shënojnë një rënie të ndjeshme, ndërsa çmimi i naftës tejkaloi 100 dollarë për fuçi, për shkak të frikës se përshkallëzimi i luftës midis SHBA-së dhe Izraelit me Iranin në afatgjatë mund të prishë transportin e energjisë përmes Ngushticës së Hormuzit.

Irani dje emëroi Moxhtaba Hamnein si pasardhës të babait të tij Ali Hamnei si lider suprem, gjë që, sipas analistëve tregon se rryma e vijës së ashpër në vend mbetet në pushtet një javë pas fillimit të konfliktit.

Gjatë fundjavës, SHBA dhe Izraeli kryen sulme të reja ajrore mbi caqe në Iran, përfshirë objektet e depos së naftës.

Një ndërprerje serioze e furnizimit me energji nga rajoni mund të çojë në një rritje të çmimeve për konsumatorët dhe kompanitë në të gjithë botën, thekson Bi-Bi-Si.

Në tregun e mëngjesit në Azi, çmimi i naftës "Brent" u rrit me gati 24 për qind në 114.74 dollarë për fuçi, ndërsa nafta e lehtë e papërpunuar amerikane në Bursën tregtare të Nju Jorkut u rrit me më shumë se 26 për qind në 114.78 dollarë.

Tregjet e aksioneve në rajonin e Azisë-Paqësorit gjithashtu shënuan rënie të ndjeshme. Indeksi Nikei 225 i Japonisë humbi më shumë se shtatë për qind, indeksi Hang Seng i Hong Kongut ra më shumë se tre për qind dhe indeksi ASX 200 i Australisë ra më shumë se katër për qind.

Indeksi Kospi i Koresë së Jugut i cili është goditur veçanërisht rëndë nga shpërthimi i konfliktit, ra më shumë se tetë për qind, pas së cilës tregtia u ndërpre për 20 minuta.

I ashtuquajturi (circuit breaker) është një mekanizëm që aktivizohet për të parandaluar panikun rreth aksioneve. U aktivizua të mërkurën e kaluar, kur Kospi ra në 12 për qind.

Rreth një e pesta e furnizimit botëror me naftë transportohet normalisht përmes Ngushticës së Hormuzit. Por trafiku përmes kalimit të ngushtë detar është ndalur pothuajse plotësisht që nga fillimi i luftës një javë më parë.

Shumë analistë kanë parashikuar më parë se çmimi i naftës do të arrinte në 100 dollarë për fuçi këtë javë, por rritja ishte shumë më e shpejtë se sa pritej.

Në tregtinë e hershme aziatike, çmimi u rrit me 10 për qind në rreth një minutë dhe në 15 minutat e ardhshme u rrit me 10 për qind të tjera.

Tregjet financiare kanë qenë relativisht të qeta javën e kaluar pavarësisht rrezikut që miliona fuçi naftë bruto dhe gaz natyror i lëngshëm të mbeten të bllokuara në Gjirin Persik për shkak të problemeve me kalimin nëpër Ngushticën e Hormuzit.

Por përshkallëzimi gjatë fundjavës, së bashku me raportet për infrastrukturë të dëmtuar energjetike në Iran dhe vendet e Gjirit, ka shkaktuar rritje të ndjeshme të shqetësimeve të tregut.

Disa analistë kanë paralajmëruar se nëse bllokada e Ngushticës zgjat deri në fund të marsit, çmimet e naftës mund të arrijnë nivele rekord mbi 150 dollarë për fuçi.

Adnan Mazarei i Institutit "Piterson" për ekonominë ndërkombëtare tha se rritja e çmimeve ishte e pritshme, duke pasur parasysh se prodhimi është ndalur në disa vende të Gjirit dhe se ka shenja të një konflikti afatgjatë.

"Njerëzit po e kuptojnë se kjo nuk do të përfundojë shpejt", ka thënë Mazarei, duke shtuar se premtimet për garanci dhe caqe nga SHBA "po bëhen gjithnjë e më joreale".

Rritja e çmimeve të naftës mund të çojë gjithashtu në çmime më të larta për derivatet, siç është karburanti i aeroplanëve, por edhe për lëndët e para kryesore për prodhimin e plehrave.

Furnizimet fizike të energjisë nga Gjiri Persik janë kryesisht të destinuara për tregjet aziatike.

Foto: EPA