0_Maqedoni.Portal0_Web_Ballina - Sllajder0_Web_Përzgjedhja e redaktoritIntervistëMakedonija.SlajderPolitikë

Timonie për MIA-n: Shkupi dhe Sofja të vazhdojnë me gjetjen e zgjidhjeve të përbashkëta të pranueshme, të bazuara shkencërisht dhe në frymën evropiane

Dinamika pozitive që është vendosur me aktin e nënshkrimit të Marrëveshjes për miqësi në vitin 2017 dhe që vazhdoi me Marrëveshjen e Prespës, mundësoi që të arrihet deri te vendimi unanim i vendeve anëtare për fillimin e bisedimeve për aderim drejt Unionit. Këtë frymë pozitive duhet ta ruajnë të dyja palët, veçanërisht në kuadër të aktiviteteve të komisioneve eksperte që dhanë rezultate të caktuara inkurajuese, shprehet në intervistën për MIA-n ambasadori i Francës në vend Kristian Timonie.

Shkup, 17 maj 2020 (MIA) – Dinamika pozitive që është vendosur me aktin e nënshkrimit të Marrëveshjes për miqësi në vitin 2017 dhe që vazhdoi me Marrëveshjen e Prespës, mundësoi që të arrihet deri te vendimi unanim i vendeve anëtare për fillimin e bisedimeve për aderim drejt Unionit. Këtë frymë pozitive duhet ta ruajnë të dyja palët, veçanërisht në kuadër të aktiviteteve të komisioneve eksperte që dhanë rezultate të caktuara inkurajuese, shprehet në intervistën për MIA-n ambasadori i Francës në vend Kristian Timonie.

“Duhet vazhduar me gjetjen e zgjidhjeve të përbashkëta të pranueshme, të mbështetura në hulumtime shkencore dhe në frymën e mirëkuptimit të ndërsjellë. Fryma evropiane dhe premtimi për vlera të caktuara mundësoi pranimin e vendeve anëtare në të kaluarën dhe do të mundësojë integrimin e anëtareve të reja në të ardhmen. Dy kombet pajtohen se kanë rrënjë të përbashkëta historike dhe kulturore, për çfarë dëshmon edhe iniciativa e mirë që çdo vit bashkërisht, në nivelin më të lartë në Romë, të nderohen të shenjtët Cirili dhe Metodi. Evropa ka nevojë, veçanërisht kur bëhet fjalë për Ballkanin, të kultivojë frymën e komunikimit përmes respektimit të palës tjetër. Nevojitet të qetësohen shpirtrat në interes të secilit prej dy shteteve dhe dy popujve, por edhe në interes të Evropës, e cila duhet t’u përgjigjet sfidave të reja, të cilat i kërcënohen edhe mbijetesës së saj, si dhe vlerave të saj dhe prosperitetit të saj”, shprehet Timonie duke komentuar vlerësimet në opinion për vetë të re të mundshme nga Sofja në rrugë eurointegruese të vendit tonë.

Franca, shprehet Timonie, nuk i nënvlerëson çështjet e trashëguara nga e kaluara dhe në nëntor të vitit 2019 gjatë presidencës së saj me Komitetin e ministrave të Këshillit të Evropës, propozoi që të themelohet një observatori për mësimin e historisë në Evropë, në mënyrë që historia të vlerësohet si trashëgimi e përbashkët e kontinentit të pajtuar evropian.

“Franca e financoi fillimin e këtij projekti që duhet të mbështetet në qasjen neutrale dhe objektive, përmes kuptimit të shfaqjeve të ndryshme të historisë dhe faktit se nuk duhet lejuar që stereotipat ose manipulimit t’u kundërvihen aspiratave të përgjithshme të popujve evropianë që bashkërisht të shkruajnë kapitull të ri historik”, nënvizon ambasadori Timonie.

Ai është i përpiktë se realizimi i anëtarësimit në BE si çështje strategjike nuk mund të arrihet pa përparim të vërejtur në fushën e sundimit të së drejtës, si dhe në pikëpamje të afrimit ekonomik dhe social që kërkon dyfishimin e përpjekjeve të kryesive politike në rajon.

Aktivitetet e tilla kërkojnë përpjekje dyfish më të mëdha politike nga ana e shteteve të rajonit dhe zgjidhje graduale të kontesteve që nuk duhet t’i fusim në Union. Kriza shëndetësore gjithashtu duhet doemos të na nxisë të mendojmë për sigurinë tonë, duke përfshirë edhe për shëndetin, sa është e mundshme më gjerë: kjo është nxitje për të gjithë ne që të përshpejtojmë ritmin e ndryshimeve në mënyrë që të mbetemi në lartësinë e historisë sonë. Franca shpreson se Maqedonia e Veriut, bashkë me vendet tjera evropiane, do të mund t’i bashkëngjitet iniciativës franceze-gjermane për kërkim ndërkombëtar pas vaksinës që do të ishte e mirë publike që u është vënë në dispozicion të gjithë popujve. Fryma e tillë evropiane duhet doemos të mbisundojë, përmes arritjeve konkrete, shprehet diplomati francez i pyetur për ndikimin e mundshëm të pandemisë në procesin e zgjerimit.

Lidhur me kornizën e bisedimeve, besojmë, shprehet ai, se Komisioni do t’i harmonizojë qëndrimet dhe do të gjejë gjuhë të përbashkët, në përputhje me interesin evropian.

“Shpresojmë se në fund do të mbisundojë fuqia e frymës evropiane, duke marrë parasysh rëndësinë e çështjeve dhe interesin e përbashkët për fillimin e suksesshëm të bisedimeve, në bazë të metodologjisë së re që e promovuam me vende tjera anëtare. Vullneti i mirë që është shprehur gjatë nënshkrimit të Marrëveshjes së vitit 2017, e bën këtë tekst bazë të fuqishme për përparim drejt tejkalimit të dallimeve që mund të paraqiten mes dy palëve”, vlerëson ambasadori francez.

Në vazhdim vijon intervista integrale.

Këshilli Evropian në muajin mars dhe në kushte të pandemisë mori vendim për fillimin e bisedimeve aderuese për anëtarësim në BE, por në procesverbalin e samitit ishte përfshirë edhe vërejtja e Bullgarisë si mendim i një vendi anëtar që ka të bëjë me çështje të identitetit. Si i vlerësoni qëndrimet e një pjese të opinionit në vend se kërkesat e këtilla bullgare në pjesën e historisë dhe gjuhës, që ditëve të fundit i përsëriti shefja e diplomacisë bullgare, janë hyrje në një veto të re për eurointegrimin e Shkupit?

Franca e përshëndeti Marrëveshjen për miqësi, të nënshkruar në vitin 2017, që promovonte një qasje proaktive për normalizimin e marrëdhënieve të vendit me fqinjët e tij. Dinamika pozitive që do të vendoset me këtë akt dhe që vazhdoi me Marrëveshjen e Prespës, mundësoi që të arrihet deri te vendimi unanim i vendeve anëtare për fillimin e bisedimeve për aderim drejt Bashkimit.

Këtë frymë pozitive duhet ta ruajnë të dyja palët, veçanërisht në kuadër të aktiviteteve të komisioneve eksperte që dhanë rezultate të caktuara inkurajuese. Duhet vazhduar me gjetjen e zgjidhjeve të përbashkëta të pranueshme, të mbështetura në hulumtime shkencore dhe në frymën e mirëkuptimit të ndërsjellë. Fryma evropiane dhe premtimi për vlera të caktuara mundësoi pranimin e vendeve anëtare në të kaluarën dhe do të mundësojë integrimin e anëtareve të reja në të ardhmen.

Dy kombet pajtohen se kanë rrënjë të përbashkëta historike dhe kulturore, për çfarë dëshmon edhe iniciativa e mirë që çdo vit bashkërisht, në nivelin më të lartë në Romë, të nderohen të shenjtët Qirili dhe Metodi. Evropa ka nevojë, veçanërisht kur bëhet fjalë për Ballkanin, të kultivojë frymën e komunikimit përmes respektimit të palës tjetër. Nevojitet të qetësohen shpirtrat në interes të secilit prej dy shteteve dhe dy popujve, por edhe në interes të Evropës, e cila duhet t’u përgjigjet sfidave të reja, të cilat i kërcënohen edhe mbijetesës së saj, si dhe vlerave të saj dhe prosperitetit të saj.

Franca nuk i nënvlerëson çështjet e trashëguara nga e kaluara dhe në nëntor të vitit 2019 gjatë presidencës së saj me Komitetin e ministrave të Këshillit të Evropës, propozoi që të themelohet një observatori për mësimin e historisë në Evropë, në mënyrë që historia të vlerësohet si trashëgimi e përbashkët e kontinentit të pajtuar evropian. Franca e financoi fillimin e këtij projekti që duhet të mbështetet në qasjen neutrale dhe objektive, përmes kuptimit të shfaqjeve të ndryshme të historisë dhe faktit se nuk duhet lejuar që stereotipat ose manipulimit t’u kundërvihen aspiratave të përgjithshme të popujve evropianë që bashkërisht të shkruajnë kapitull të ri historik.

Prej funksionarëve të lartë të BE-së në Samitin onlajn të Zagrebit në të cilin fokusi ishte vënë në përballjen me Kovid-krizën, erdhën vlerësime se mund të vjen deri te prolongimi i procesit të bisedimeve për shkak të krizës së koronës. A mund të ngadalësohet procesi i zgjerimit për shkak të pandemisë?

Samiti u mbajt në kushte pa precedencë, kur secili prej vendeve anëtare është tërësisht i vetëdijshëm për vullnetin e popujve që një ditë të aderojnë drejt Bashkimit dhe për nevojën e aktiviteteve konkrete për të mundësuar realizimin e kësaj çështjeje strategjike. Kjo nuk mund të arrihet pa përparim të vërejtur në fushën e sundimit të së drejtës, si dhe në pikëpamje të synimit për afrim ekonomik dhe social. Aktivitetet e tilla kërkojnë përpjekje dyfish më të madh politike nga shtetet në rajon dhe zgjidhje graduale të kontesteve që nuk guxojmë t’i fusim në Bashkimin. Kriza shëndetësore gjithashtu duhet doemos të na nxisë të mendojmë për sigurinë tonë, duke përfshirë edhe për shëndetin, sa është e mundshme më gjerë: kjo është nxitje për të gjithë ne që të përshpejtojmë ritmin e ndryshimeve në mënyrë që të mbetemi në lartësinë e historisë sonë. Franca shpreson se Maqedonia e Veriut, bashkë me vendet tjera evropiane, do të mund t’i bashkëngjitet iniciativës franceze-gjermane për kërkim ndërkombëtar pas vaksinës që do të ishte e mirë publike që u është vënë në dispozicion të gjithë popujve. Fryma e tillë evropiane duhet doemos të mbisundojë, përmes arritjeve konkrete.

Komisioni Evropian prej muajit mars pas miratimit të vendimit të Këshillit punon në përgatitjen e draft kornizës së bisedimeve për Maqedoninë e Veriut, që duhet të prezantohet në fillim të qershorit, pas çka do të vijojë harmonizimi i qëndrimeve të vendeve anëtare. A është e realizueshme korniza kohore për rrumbullakimin e këtij procesi në mënyrë që në përputhje me pritjet e autoriteteve të Maqedonisë, fillimi zyrtar i bisedimeve me konferencën e parë ndërqeveritare të ndodhë gjatë presidencës gjermane në gjysmën e dytë të këtij viti?

Gjithmonë duhet të vendosen qëllime ambicioze, e edhe më tepër në kohën e sfidave pa precedencë në të kaluarën. Rëndësia e rrethanave duhet t’i inkurajojë të gjithë faktorët që t’i dyfishojnë përpjekjet e tyre dhe të punojnë në mënjanimin e pengesave, nëse ato ekzistojnë. Fitohet përshtypje se komisari Varheji është i sigurt në gjasat për sukses: prandaj të gjithë duhet ta mbështesin. Është me rëndësi të arrihet dinamika fillestare me ekipe kompetente të Maqedonisë, të mbështetura nga një qeveri funksionale, e motivuar dhe e fuqishme në legjitimitetin e saj që do ta marrë në zgjedhje të reja.

Në procesin e harmonizimit të kornizës së bisedimeve vendet anëtare duhet t’i rrafshojnë qëndrimet e tyre. Cili do të ishte qëndrimi i Parisit nëse në të insistohet të përfshihen kërkesa historike dhe të identiteti nga Sofja?

Lidhur me kornizën e bisedimeve, besojmë, shprehet ai, se Komisioni do t’i harmonizojë qëndrimet dhe do të gjejë gjuhë të përbashkët, në përputhje me interesin evropian. Shpresojmë se në fund do të mbisundojë fuqia e frymës evropiane, duke marrë parasysh rëndësinë e çështjeve dhe interesin e përbashkët për fillimin e suksesshëm të bisedimeve, në bazë të metodologjisë së re që e promovuam me vende tjera anëtare. Vullneti i mirë që është shprehur gjatë nënshkrimit të Marrëveshjes së vitit 2017, e bën këtë tekst bazë të fuqishme për përparim drejt tejkalimit të dallimeve që mund të paraqiten mes dy palëve

Me insistim të Francës është miratuar metodologjia e re e bisedimeve. A janë shterur me këtë vërejtjet e mundshme të Parisit për rrjedhën e procesit të bisedimeve?

Metodologjia e re insiston në avancimin real të sundimit të së drejtës, me mekanizma të kontrollit dhe ka karakter reverzibil. Ajo i plotëson shumicën e kërkesave tona, që janë në interesin e të gjithë qytetarëve, por edhe të vetë Bashkimit. Gjithashtu, Bashkimi duhet të sigurojë mjete për zhvillim ekonomik dhe social të rajonit, por edhe për realizimin e reformave personale, në mënyrë që të mundësohen kushte të mira për pranimin e vendeve të reja anëtare.

Franca si një prej aspekteve kyçe të reformave e thekson sundimin e së drejtës dhe luftën kundër krimit të organizuar dhe korrupsionit. Si e vlerësoni përparimin e vendit në këtë fushë në pritje të raportit të ri të KE-së në kontekst të punës së vendosur të KSHPK-së dhe përballë aktgjykimin për rastin “Reket” i cili është para përfundimit?

Duhet të përshëndetet përparimi i arritur në disa fusha, prej vitit 2017 e këndej, me miratimin e disa reformave të caktuara dhe miratimin e ligjeve që pritnin të ndodhin, veçanërisht në fushën e jurisprudencës. Do të duhet të kontrollohet zbatimi i tyre konkret në pikëpamje të pavarësisë së gjyqësorit më raport me pushtetin ekzekutiv, si dhe në pikëpamje të luftës efektive kundër korrupsionit. Opinioni tani ka kapacitet të mbledhë informacione të mjaftueshme për t’i shqyrtuar rezultatet që priten nga hetimi për rastin që e përmendni. Ndërsa kjo tashmë paraqet një hap të madh përpara. Angazhimet e Komisionit Shtetëror për Parandalimin e Korrupsionit janë të njohura. Me siguri ai ka nevojë të ketë në dispozicion më shumë mjete për kontroll efikas dhe të paanshëm të rasteve të shumta të dorëzuara deri te ai, si dhe për aktivitete vijuese për ndjekjen e të njëjtave pasi që do t’u dorëzohen organeve të drejtësisë. Mund të vërehet dinamika e përtëritur e Gjykatës Kushtetuese, që mbjell shpresë për hap të mirëfilltë përpara drejt sundimit të së drejtës dhe afrimit drejt sistemeve evropiane. Gjithashtu, duhet të ndiqet edhe forcimi i rolit të avokatit të popullit.

Maqedonia e Veriut është para mbajtjes së zgjedhjeve të dhjeta parlamentare. Francezët më 15 mars dolën në votim në raundin e parë të zgjedhjeve lokale, rezultatet janë të vlefshme, vijon raundi i dytë, si datë e mundshme përmendet 21 qershori. A përgatitet Franca për votim dhe si do të organizohej ai në kushte të pandemisë?

Ende nuk është marrë vendim për mbajtjen e rrethit të dytë më 21 qershor, në 5.000 komuna që duhet t’i qasen mbajtjes së votimit të dytë (duke përfshirë edhe qytetin e Parisit). Në rrjedhë janë bisedime aktive mes Qeverisë dhe faktorëve politik në mënyrë që të arrihet konsensus i arsyeshëm, ku çështjet shëndetësore do të kenë prioritet, madje edhe në kontekst kur pandemia tërhiqet në një numër të madh të rajoneve tona. Gjithsesi, do të donim të përmbushen kushtet që të kemi pjesëmarrje të rritur që do t’u japë vlerë të plotë rezultateve zgjedhore.

Sipas të dhënave të OBSH-së, deri më 13 maj Franca është në mesin e dhjetë vendeve me numër më të madh të rasteve të reja, restrikcionet në vend janë lehtësuar më 11 maj. Si është gjendja me virusin korona në vendin Tuaj dhe si përballeni me pandeminë?

Franca ka hyrë në periudhën e lehtësimit të masave në etapa, në mënyrë progresive, por edhe reverzibile, në bazë të dallimeve që ekzistojnë mes disa zonave që pak a shumë janë të prekura, si dhe sipas kapaciteteve të tyre spitalore. Aktiviteti ekonomik po ripërtërihet gradualisht, me ç’rast jepet mundësi për lëvizje nëse kjo është e domosdoshme, me transportin publik në Paris dhe rajonin e tij, si dhe hapje të kufizuar të shkollave dhe shitoreve, me zbatimin e masave parandaluese shëndetësore. Lëvizja me automjete private në këtë moment është kufizuar në radius prej 100 kilometrave rreth vendbanimit. Transporti publik u nënshtrohet kushteve rigoroze higjienike. Plazhe të caktuara do të jenë sërish të hapura për vizitorët, si dhe disa muze dhe institucione kulturore. Sërish stimulohen rezervimet e brendshme turistike. Ka shpresë se masat rigoroze restriktive që i janë imponuar popullatës, japin rezultate, por jemi të gatshëm të përballemi edhe me valë të dytë nëse paraqitet nevoja.

Deri ku është puna me vënien në funksion të Agjencisë franceze të zhvillimit në Maqedoninë e Veriut?

Gjendemi në fazën e fundit të harmonizimit të marrëveshjes: vazhdojmë të punojmë në këto ditë të vështira me partnerët tanë të shkëlqyeshëm nga ministritë maqedonase të punëve të jashtme dhe të financave. Do të donim që sa më shpejtë të nënshkruhet kjo marrëveshje, në mënyrë që të përpilohen projekte, para së gjithash nga fusha e shëndetësisë dhe mjedisit jetësor. Të gjithë e dimë se ndryshimet klimatike ndikojnë në shëndetin e njerëzve dhe krijojnë një truall të frytshëm për ndikimet e dëmshme si ato që i krijoi virusi korona dhe sëmundje Kovid-19. Dëshirojmë që sa më shpejtë të realizojmë kontakt me bashkëbisedues që janë në diskonim pas zgjedhjeve të përfshihen në projekte konkrete.

Violeta Gerov

Foto: Darko Popov

Back to top button
Close
Close