0_Maqedoni.Portal0_Web_Ballina - Sllajder0_Web_Përzgjedhja e redaktoritIntervistëMakedonija.SlajderMIA InvestigonPolitikëShoqëri

Nuredini për MIA-n: Përveç Kovid-19 edhe ndotja rrezikon jetën

Njerëzit të cilët jetojnë në vende ku kanë shijuar ndotje më të madhe të ajrit janë të përballur me rrezik të rritur për vdekje të parakohshme nga Kovid-19, shprehet në intervistën për MIA-n, ministri i Mjedisit Jetësor dhe Planifikimit Hapësinor Naser Nuredini, i cili kujtoi se këtë tezë para do kohë e ka parashtruar raportuesi i posaçëm për të drejtat e njeriut dhe mjedisin jetëso i KB-ve, Dejvid Bojd.

Shkup, 26 prill 2020 (MIA) – Njerëzit të cilët jetojnë në vende ku kanë shijuar ndotje më të madhe të ajrit janë të përballur me rrezik të rritur për vdekje të parakohshme nga Kovid-19, shprehet në intervistën për MIA-n, ministri i Mjedisit Jetësor dhe Planifikimit Hapësinor Naser Nuredini, i cili kujtoi se këtë tezë para do kohë e ka parashtruar raportuesi i posaçëm për të drejtat e njeriut dhe mjedisin jetëso i KB-ve, Dejvid Bojd.

– E dimë se virusi i sulmon kryesisht mushkëritë dhe ndotja e ajrit e përkeqëson gjendjen e tyre në mënyrë proporcionale me atë se sa ata janë të ekspozuar në të. Në mënyrë plotësuese, ekspertët botërorë e thonë të njëjtën dhe mendoj se raportues i posaçëm për të drejtat e njeriut dhe mjedisit jetësor të KB-ve, z. Dejvid Bojd, paralajmëroi se njerëzit të cilët jetojnë në vende ku kanë shijuar ndotje më të madhe të ajrit janë të përballur me rrezik të rritur për vdekje të parakohshme nga Kovid-19, shprehet Nuredini për MIA-n.

Thekson se ai e informon Qeverinë për këtë, por fatkeqësisht, siç  potencon, nuk mund të ndryshojmë të kaluarën, por mund të mendohet në të ardhmen gjatë krijimit të politikave për mbrojtje të mjedisit jetësor.

Ora policore e uli ndotjen e ajrit, është vërejtur ulje e nivelit të dyoksidit të azotit dhe tani Ministria e Mjedisit Jetësor dhe Planifikimit Hapësinor ka pasqyrë më të mirë për atë çfarë pjesëmarrje ka transporti në ndotjen e ajrit. Megjithatë, ndotja ka të bëjë edhe me temperaturat dhe mënyrën në të cilën ngrohen shtëpitë dhe objektet publike.

Nuredini në intervistën për MIA-n dha përgjigje në pyetjen se si masat që janë vendosur për shkak të krizës së koronës, e që në fakt e vendosin në pauzë mënyrën e deritanishme e të jetuarit reflektohen në ndotjen te ne, duke marrë parasysh faktin se rënie të konsiderueshme deri 50 për qind ka në qytetet si Madridi, Barcelona, Milano.

Për trajtimin e mbeturinave gjatë epidemisë, si trajtohet mbeturina mjekësore dhe mbeturinat nga personat në vetizolim, për kontroversat rreth përdorimit të RDF si karburant alternativ, për karburantin ekstra të lehtë, që gjithashtu sipas të gjitha kritikave në opinion do të rezultojë se është biznes serioz, por edhe për atë se sa përdorimi i inverterëve është në fakt masë ekologjike ose rrotullim në rreth, foli ministri Nuredini në intervistën për MIA-n.

Ai u përqendrua edhe në punën e tij të deritanishme në postin e ministrit, për ndikimin e krizës aktuale shëndetësore dhe krizës së sigurt të ardhshme financiare mbi mjedisin jetësor në vend, për atë se sa profesioni i tij bankar i ndihmon ose pengon në postin aktual. Nuredini në intervistën për MIA-n,  përgjigjet edhe në pyetjen nëse do të kandidohet për mandat të ri.

Në periudhën para fillimit të krizës momentale shëndetësore njëra prej çështjeve më aktuale në opinion ishte ndotja e ajrit. Në këtë moment në fuqi janë vendime që e kufizojnë lëvizjen e qytetarëve, kapacitetet industrial, transportin… dhe nuk ka rënie të konsiderueshme si në qytetet si Madridi, Barcelona, Milano deri 50%? Në botë këto masa u reflektuan në mjedisin jetësor, por çfarë ndodhë te ne?

Konsideroj se ende është një prej çështjeve më të rëndësishme. Vetëm për shkak se kushtet e motit janë përmirësuar dhe ndotja e ajrit nuk është aq e pranishme në mediat, nuk do të thotë se nuk duhet ta shikojmë si prioritet për vendin tonë. Duhet të vazhdojmë të punojmë në përmirësimin e cilësisë së ajrit tonë gjatë tërë vitit. Siç jemi të gjithë të vetëdijshëm, fatkeqësisht nuk ka ilaç të shpejtë. Duhet doemos ta vazhdojmë dhe ta intensifikojmë procesin e përmirësimit të efikasiteti energjetik të shtëpive tona dhe ndërtesave publike, t’i avancojmë metodat për transport dhe të sigurohemi se industria respekton rregullat dhe rregulloret, ndërsa e gjithë kjo kërkon edhe shumë investime.

Kur krahasojmë qytete si Madridi, Barcelona dhe Milano me qytetet tona, duhet të kemi parasysh faktin se ato, duke përfshirë edhe paralagjet e tyre, kanë popullatë më të madhe, e në disa raste edhe më të shumëfishtë, sesa popullata jonë në nivel të gjithë shtetit, si dhe se aktivitetet e tyre industrial janë shumë më të mëdha se tonat. Njëherësh, duhet të kemi parasysh faktin se ato kishin lockdown të plotësishëm, gjegjësisht u mbyllën tërësisht, përderisa ne nuk e bëmë këtë. Sidoqoftë, ne vërejmë se nivelet e dyoksidit të azotit janë zvogëluar pas vendosjes së ores policore dhe me këtë u pa se çfarë pjesëmarrje ka transporti në ndotjen e ajrit.

Nga një këndvështrim tjetër pyetjen e njëjtë: sa ju ka ndihmuar kjo në lokalizimin e një pjese të burimeve të ndotjes. Meqë është fakt se ende vërehen tejkalime të vlerave maksimale për disa substance të caktuara ndotëse?

Siç e ceka, arritëm të shohim dallimin me dhe pa transport, gjegjësisht me zvogëlimin e numrit të automjeteve në rrugë, ndërsa e dimë edhe se disa nga impiantet e mëdha nuk punojnë me kapacitet të plotë. Megjithatë, derisa i bënim analizat e të dhënave, është vërejtur se trendi i zakonshëm është i lidhur me temperaturën dhe kohën kur njerëzit janë në shtëpi.

Shkencëtarët botëror tashmë vendosën lidhje mes personave të ekspozuar ndaj ndotjes së ajrit dhe ndjeshmërisë së Kovid-19. Thjeshtë, pohohet se vdekshmëri më të madhe ka në rajonet ku ka ndotje më të madhe. A e diskutoni këtë në seancat e përditshme të Qeverisë? A e merr parasysh Qeveria këtë fakt gjatë krijimit të politikave aktuale?

E dimë se virusi i sulmon kryesisht mushkëritë dhe ndotja e ajrit e përkeqëson gjendjen e tyre në mënyrë proporcionale me atë se sa ata janë të ekspozuar në të. Në mënyrë plotësuese, ekspertët botërorë e thonë të njëjtën dhe mendoj se raportues i posaçëm për të drejtat e njeriut dhe mjedisit jetësor të KB-ve, z. Dejvid Bojd, paralajmëroi se njerëzit të cilët jetojnë në vende ku kanë shijuar ndotje më të madhe të ajrit janë të përballur me rrezik të rritur për vdekje të parakohshme nga Kovid-19. Unë e informova Qeverinë për këtë, por fatkeqësisht, siç  potencon, nuk mund të ndryshojmë të kaluarën tani. Megjithatë, kjo në mënyrë plotësuese e thekson rëndësinë për intensifikimin e përkushtimit tonë dhe investimeve në luftën me ndotjen e ajrit në vendin tonë në një të ardhme të afërt.

Kjo sipas të gjithë treguesve duhet doemos të jetë pjesë e planifikimit të masave të ardhshme dhe agjendës ekonomike, gjegjësisht buxheteve. Edhe këtu hapet një aspect tjetër: për Kovid-19 shohim se Qeveria funksionon si ekip, me komisione, të gjithë ministrant të përfshirë, pushtet dhe opozitë… ndërsa ekologjia, mjedisi i shëndoshë jetësor janë lëshuar në duar e MMJPH-së dhe konfrontimeve politike partiake ose (pa)fuqisë së kapaciteteve të Ministrisë.

Mendoj se duhet ta marrim si shembull atë se si punojmë të gjithë së bashku në këtë krizë dhe qasjen e njëjtë ta aplikojmë në mbrojtjen e mjedisit jetësor. Të jemi i sinqertë, deri tani në vendin tonë nuk i është dhënë dhe aq zë mjedisit jetësor dhe nuk ka dobi nga ajo që të tregojmë me gisht drejt fajtorit. Ajo që duhet ta bëjmë është që t’i forcojmë kapacitetet e Ministrisë me më shumë ekspertë, të përkushtojmë më shumë mjete për mjedisin jetësor dhe të veprojmë tani për të ardhmen. Në këtë moment Ministria punon në politika, por njëherësh vepron si agjenci për objekt dhe leje. Duhet doemos të krijojmë agjenci për mjedis jetësor që do të merret me këtë, në mënyrë që Ministria të mund të përqendrohet në politikat dhe investimet e nevojshme për të mbrojtur pasurinë natyrore që duhet t’ua lëmë fëmijëve tanë.

Duke e ditur se Kovid-19 do të jetë edhe një sëmundje me të cilën tani e tutje do të duhet të jetojmë. Sa do të zbatohet kjo përvojë në të ardhmen?

Duhet të mësojmë nga kjo, përballemi me një dukuri të paparë që na vendosi të gjithëve në një pozicion në të cilin mund të punojmë së bashku për ta tejkaluar. Njëherësh, duhet të jemi të vetëdijshëm se sa më pak që investojmë dhe kujdesemi për mjedisin jetësor, mundësia për këto epidemi mund të jetë më e shpeshtë. Aq më tepër kur duhet doemos të kuptojmë se mund ta tejkalojmë këtë situate, por me mjedisin jetësor është ndryshe. Për shembull, pasi që ndryshimet klimatike të arrijnë deri te faza e pakthyeshmërisë, ne thjeshtë do të duhet të adaptohemi dhe të jetojmë me këtë. Kështu që ndërmarrja e aksionit është kyçe tani, për t’iu shmangur konfrontimit me potencial të tillë në të ardhmen.

Gjithashtu lidhur me KOVID-19 dhe MMJPH-në, në opinion u hap çështja e trajtimit të mbeturinave gjatë epidemisë. Si trajtohen mbeturinat mjekësore dhe mbeturina e personave në vetizolim, kjo ishte temë para pandemisë, e tani a kemi mësuar diçka nga kjo?

Lidhur me mbeturinat mjekësore, ne kemi në fuqi një rregullativë për menaxhimin e tij dhe në të është përfshirë aspekti i sëmundjeve infektive. Organizata Botërore e Shëndetësisë dhe të gjitha institucionet tjera botërore që merren me këtë çështje përcaktuan se KOVID-19 nuk kërkon trajtim më ndryshe të mbeturinave sesa sëmundjet tjera ekzistuese. Gjithashtu, mblodhëm mendime nga ekspertët lokale dhe e shikuam praktikën e veprimit me mbeturinat të vendeve të tjera. Mbeturinat mjekësore trajtohen në mënyrë të veçantë, derisa mbeturinat e personave në vetizolim trajtohet si mbeturinë komunale. Megjithatë, duhet të sigurohemi se janë të mbrojtur edhe të punësuarit në ndërmarrjet komunale dhe prandaj rekomandojmnë që mbeturinat e personave në vetizolim të pakohet në dy qese para largimit. Ajo që e vërejmë është edhe se sasia e mbeturinave tona komunale është rritur, me atë që qytetarët janë në shtëpi, por njëherësh sasitë e mbeturinave komerciale dhe industriale janë ulur.

Kur jemi te çështja e mbeturinave, njëra prej enigmave kryesore para kësaj krize ishte edhe çështja e dërgesave të dyshimta të mbeturinave të importuara në vend, gjegjësisht përdorimi i RDF-së si karburant alternativ, për çka ishte votuar ndalesë në Parlamentin. Pse ka aq shumë kontroversa rreth kësaj çështjeje, është evidente se ky ka qenë biznes i dikujt në kurriz të mjedisit jetësor, ndaj është injoruar?

Përdorimi i RDF-së (Refuse derived fuel ) është praktikë që është e përhapur në BE dhe në botë, nëse bëhet në përputhje me rregullat dhe rregullativët. Dhe nëse ka pasur çfarëdo importi të mbeturinave që përdoren si karburant, e që nuk ka qenë në përputhje me rregullativën, atëherë është bërë fjalë për import të paligjshëm. Mundësia ligjore për shfrytëzimin e RDF-së të importuar nga kompanitë si burim alternativ i energjisë ishte në përputhje me standardet e BE-së dhe kërkonte leje përkatëse. Gjithsesi, unë do të kisha preferuar që ne të përdorim mbeturinat personale si karburant alternativ, sesa t’i mbushim me mbeturina depozitë tona që ende janë të pastandardizuara. Megjithatë, për ta arritur këtë, duhet doemos t’i miratojmë ligjet e reja që i përpiluam për menaxhim të mbeturinave, pasi që Parlamenti të jetë rivendosur dhe atëherë do të duhet të punojmë me të vërtetë shumë për seleksionimin e mbeturinave tona. Kështu do të mund ta zhvillojmë industrinë e riciklimir dhe njëherësh të minimizojmë mbeturinat që do të jenë të deponuara.

Kur jemi te karburantet, karburanti ekstra i lehtë është gjithashtu sipas të gjitha kritikave në opinion se do të dalë se është biznes serioz, veçanërisht nëse e ndërlidhim me momentin aktual, nuk ka komunikacion për shkak të masave, nuk ka shkolla që punojnë. Po, nafta e gjelbër bujqësore shpenzohet, por megjithatë mungon diçka në shifrat. Dhe këtu arrijmë deri te momenti kur akuzat janë gjithmonë në barrë të MMJPH-së, ndërsa karburantet janë te ekonomia, këtu është edhe dogana për importin, inspektime, kontrolle dhe sërish konstatimi është se duhet luajtur në mënyrë ekipore, por a luhet kështu?

Pajtohem, diçka nuk përputhet këtu, sipas informacioneve që i kam, 5.000 tonë përdoren për ngorhjen e amvisërive tona dhe disa ndërtesa publike, derisa të dhënat që i kemi janë se 25.000-45.000 importohen. Fitohet përshtypje se ka keqpërdorime të derivatit dhe duhet doemos ta ndalim këtë. Unë besoj fuqishëm se duhet të rrisim akcizën për karburantin ekstra të lehtë, meqë ai ndotë dukshëm më tepër sesa karburanti i thjeshtë, veçanërisht tani kur nuk është sezonë e ngrohjes dhe kur konsumimi duhet të jetë minimal. Së dyti, unë bashkëpunoj me Ministrinë e Ekonomisë dhe zëvendëskryeministren për çështje ekonomike në mënyrë që të organizohen më shumë inspektime të paparalajmëruara të karburanteve të automjeteve të rënda si autobusë dhe kamionë. Për ta vendosur këtë nën kontroll, duhet doemos t’i involvojmë të gjitha institucionet dhe ato të punojnë së bashku, gjegjësisht të gjithë t’i përmbushin obligimet e tyre nga aspekti i përgjegjësisë së tyre.

Edhe për një aspekt tjetër me energjinë elektrike. Këtë dimër si zgjidhje e ndërmjetme shkohej me inverterë për ngrohje në mënyrë që të evitohen karburantet e forta si ndotës, e kjo do të thotë të shpenzohet më shumë rrymë, e kjo, nga ana tjetër, do të thotë prodhimtari më të madhe të rrymës… dhe këtu vjen termocentrali “REK Bitolla”, i cili nga ana tjetër punon me thëngjill. Dhe çfarë arrijmë?

Duhet të pranojmë se ne si vend jemi shumë  të varur nga “REK Bitolla” dhe kështu do të jetë në një të ardhme të afërt. Prandaj unë tashmë kërkova edhe EEM-ja të angazhohet për të investuar në filtra dhe të fillojë të zbatojë procedin e desulfurizimit. Ndërkohë, duhet doemos t’i intensifikojmë investimet tona në sektorin e burimeve përtëritëse të energjisë. Nga njëra anë thoshim se duhet t’i ngrohim shtëpitë me inverterë, të cilët janë më efikas në aspektin energjetik, por njëherësh konsumojmë energji elektrike të gjeneruar nga termocentrali me thëngjill. Megjithatë, si vend, importojmë rreth 30 % të energjisë që e shpenzojmë, kështu që në bazë të kësaj e dimë se “REK”-u do të punojë me kapacitet maksimal, derisa nuk i zhvillojmë burimet përtëritëse.

Këtu hapet edhe një çështje tjetër në këtë rreth të mbyllur: laikët do të thonë atëherë duhet të bëjmë hidrocentrale. Por, nëse ato i bëjmë në Malin Sharr ku njëqind vite pritet shpallja e parkut kombëtar, edhe vetë përfshirjet e shkatërrojnë natyrën, sërish nuk kemi bërë asgjë?

Unë besoj në burimet përtëritëse të energjisë, megjithatë jo në shkatërrimin e natyrës sonë derisa jemi duke e zbatuar këtë strategji. Ne jemi duke punuar në shpalljen e Malit Sharr park kombëtar dhe jemi shumë afër përmbushjes së këtij qëllimi. Kemi qëndrime pak kundërshtuese me institucionet që i menaxhojnë vendet për gjah dhe pyjet, por besoj se do të gjejmë mirëkuptim të përbashkët për rëndësinë e shpalljes së kësaj pasurie natyrore si park kombëtar. Gjithashtu jemi duke punuar me disa investitorë në hidroelektraneve të vogla për të parë nëse mund të vijmë deri te ndonjë marrëveshje që të mos ndërtohen një pjesë e projekteve tashmë të aprovuara. Mendoj se nëse tashmë planifikojmë të kemi hidroelektrane, ata duhet të jenë të madhësisë së caktuar, si Çebreni, kur sakrifikimi i pjese të natyrës do të na sjellë leverdi në gjenerimin e energjisë së pastër, duke krijuar siguri energjetike dhe do të na bëjë më pak të varur nga “REK Bitolla”.

Çfarë ndodhi me paralajmërimet për shpalljen e Malit Sharr park kombëtar, masiv malor që prej moti është provokim rajonal si park më i madh kombëtar. Kemi plan për këtë ose merremi me atë se sa lartë të jetë i ngritur kufiri i zonës së mbrojtur. Deri ku jemi me këto procedura?

Siç përmenda më parë, tashmë jemi në stadiumin final dhe për mua kjo nuk është me rëndësi të madhe vetëm për shkak të natyrës, por edhe për shkak se me planifikimin dhe menaxhimin përkatës mund të krijojmë ekonomi të gjelbër, me çka do të forcohej ekoturizmi lokal, por edhe ndërkombëtar.

A planifikoni zona të tjera të mbrojtura?

Po, momentalisht jemi në stadiumin final të shpalljes sëë Maleve të Osogovës zonë të mbrojtur, jemi duke përfunduar valorizimin e Matkës. Njëherësh, jemi duke punuar në rishpalljen e parkut kombëtar Mavrovë.

A konsideroni se kemi mbikëqyrje të mirë të zbatimin e rregullave për mbrojtjen e mjedisit jetësor? A jeni të kënaqur nga puna e Inspektoratit shtetëror të mjedisit jetësor, shumëkush me ose pa qëllim për shkak të mosdijes e përziejnë atë se është nën shkopinim tuaj të dirigjentit dhe drejtimin tuaj?

Inspektorati shtetëror ka pavarësinë e tij dhe drejtor që është emëruar nga Qeveria e RMV-së. Ata nuk japin përgjegjësi para nesh, por ne bashkëpunojmë ngushtë me ta.

Mendoj se ata angazhohen më së mirë që munden nën rrethanat aktuale, por duhet doemos të kemi më shumë inspektorë profesional dhe vegla përkatëse për ta që t’i zbatojnë mbikëqyrjet e nevojshme. Në mënyrë plotësuese, duhet doemos të bashkëpunojmë shumë më afër me komunat dhe inspektorët e tyre. Nëse duam të jemi serioz në kontrollin e kapaciteteve të mëdha dhe të vogla industriale, atëherë duhet doemos t’i forcojmë inspektoratet shtetërore dhe lokale dhe të krijojmë mënyrë të qartë dhe të lehtë për qytetarët që të mund të lajmërojnë çfarëdo lloji të ndotjes.

Tetë muaj pas rolit tuaj të ministrit, cilat konsideroni se janë pikat kritike dhe sfidat në mbrojtjen e mjedisit jetësor te ne? Biznesi, mentaliteti ose mosinteresimi politik?

Kjo është njëra prej arsyeve pse sinqerisht i respektoj organizatat joqeveritare, ato i parashtrojnë çështjet për mbrojtje të mjedisit tonë jetësor në linjat e para. Kam frikë se në të kaluarën nuk kemi pasur mjaft të brengosur për këto çështje. Megjithatë, me zhvillimin ekonomik dhe rritjen e fuqisë blerëse të qytetarëve tanë dhe shprehive të tyre konsumatore, nevojat tona për energji dhe mallra të paketuara kanë shënuar rritje. Nuk kemi menduar mirë për efektet afatgjate që këto gjëra do ta kenë në vendin tonë dhe mjedisin jetësor. Këshu që imperativi është që të organizohet një organizatë e inspektoratit shtetëror dhe lokal që funksionon mirë, vendosjen e sistemit rajonal për menaxhimin e mbeturinave dhe të sigurohemi se do ta zhvillojmë rrjetin tonë të stacioneve të pastrimit të ujit.

Është e pakontestueshme se nevojitet avancim i sjelljes së faktorëve të biznesit, zhvillim të vetëdijes ekologjike të qytetarëve dhe vullnet më të fuqishëm për sukses në këtë fushë.

Duke marrë përvojën nga zhvillimet me KOVID-19 a ka konsensus politik për mbrojtjen e mjedisit jetësor në Maqedoni? Bërja e ligjeve është një gjë, dhënia e lejeve është diçka tjetër, por a kemi ndarë mjete të mjaftueshme për investim dhe implementim?

Momentalisht jemi në krizë, puna e parë dhe më e rëndësishme është mirëqenia e qytetarëve tanë, më pas duhet ta mbrojmë ekonominë që shoqëria jonë  të mund të përmirësohet dhe të plotësojmë nevojat tona. Njëherësh, kjo paraqet mundësi për të investuar në zhvillim të qëndrueshëm, duhet doemos t’i forcojmë në mënyrë plotësuese investimet në burime përtëritëse të energjisë, gazifikimin e rrjetit, ngrohje dhe transport si dhe hekurudhë efikase në aspektin energjetik. Këto investime do të krijojnë vende të reja të punës derisa planifikojmë strategji afatgjate për uljen e emisioneve tona të karbonit. Ne si institucion nuk kemi shumë mjete. Në këtë moment disa nga projektet dhe planifikimet tona janë zbatuar nga ana e institucioneve të tjera ose Qeveria. Unë mendoj se kjo duhet të menaxhohet nga Ministria e Mjedisit Jetësor, duke marrë parasysh faktin se kompetenca është këtu, ndërsa bashkëpunimi me institucionet tjera është gjithsesi imperativ. Lidhur në lejet, siç u shpreha më parë, për këtë qëllim duhet të krijohet një agjenci e posaçme.

Sipas jush, si do të ndikojë kriza aktuale shëndetësore dhe kriza e sigurt e ardhshme financiare në mjedisin jetësor në vend?

Më me rëndësi është të sigurohemi se jemi duke e mbrojtur shëndetin e qytetarëve. Kur i marrim vendimet tjera, duhet doemos të sigurohemi se planifikojmë në periudhë afatgjate, kjo nuk është kohë për vendime të harnuara. Po, disa vendime duhet doemos të kenë efekt momental, por kur bëhet fjalë për planifikim financiar, duhet doemos të mendojmë se si do të krijojmë ardhmëri të qëndrueshme.

Kapitulli për mjedis jetësor i BE-së konsiderohet si kapitulli më voluminoz dhe më i shtrenjtë në bisedimet. A jemi të përgatitur për këtë sfidë dhe a jeni duke u përgatitur për obligimet nga “Marrëveshja e gjelbër”?

Kur u takoba me eurokomesarin e mjedisit jetësor në fund të shkurtit, e ngrita çështjen e Marrëveshjes së gjelbër dhe isha i informuar se bëhet fjalë për Agjendë të gjelbër për Ballkanin Perëndimor, me të cilën do të kemi mundësinë që të tregojmë përkushtimin dhe kontributin tonë për procesin e dekarbonizimit dhe ruajtjes së natyrës. Siç e dimë, Kapitulli 27 është njëri prej më voluminozëve dhe i lidhur me investime të mëdha, kështu që do të jetë sfidë e madhe. Por, sfidat sjellin edhe mundësi për përmirësim dhe zhvillim të gjelbër. Nga aspekti i legjislaturës evropiane, deri tani kemi nivel solid të aproksimacionit, por ajo në çka duhet të punojmë më shumë është implementimi. me mbështetje teknike dhe financiare të BE-së, mund të fokusohemi në investimin në stacionet e pastrimit për ujë, sistemet e menaxhimit me mbeturina dhe t’i përkushtohemi uljes së emisioneve të gazrave të qelqta. Për të arritur këtë, duhet ta forcojmë Ministrinë me më shumë ekspertë të kualifikuar.

Dhe tani në fund ju jeni bankier me profesion, ndërsa tani ministër i Mjedisit Jetësor, sa ju ndihmon ose pengon kjo?

Në mungesën time të përvojës politike mund të shikohet si në një dobësi, por edhe si virtyt. Nga njëra anë, unë isha i detyruar të mësoj shumë për obligimet ditore politike, por nga ana tjetër, duke marrë parasysh atë që jam i ri në këtë, unë mund të bashkëpunoj me të gjithë pa pasur çfarëdo historie me dikë. Për mua çështja kryesore ishte të provoj ta bëj institucionin më efikas, më transparent dhe të punoj në strategji afatgjate. Vendi ka nevojë për strategji afatgjate për mbrojten e mjedisit jetësor, ministri është vetëm person i emëruar politik që mund të tentojë dhe të implementojë aspekte politike, por kjo nuk do të thotë se strategjia afatgjate duhet të ndryshohet me çdo ndryshim të ri.

Aspekti i Qeverisë është një ndaj mjedisit jetësor, me siguri këtu ka edhe shumë merita nga pararendësi ynë të cilin nuk e njohim si ministër por më shumë si njeri të BDI-së. Te ju është një paket tjetër, ju jeni profesionist nga jashtë i cili kur erdhi fliste vetëm anglisht për shkak se nuk i njihte as gjuhën maqedonase, as atë shqipe. Dhe si BDI-ja dhe militantët partiak pranuan një kuadër të këtillë të Ali Ahmetit krejtësisht ndryshe nga militant politik, njeri apolitik nga jashtë?

Është e pakontestueshme se mosfolja ime e gjuhës maqedonase ishte pengesë në fillim. Unë flas anglisht, por nuk isha në gjendje të shprehem në nivelin e duhur teknik dhe jam falënderues që shumica nuk ma morën për të keq që flisja në gjuhën angleze. Mua më është ndarë ky mandat për ta ushtruar këtë rol më së miri që di me aftësitë e mia dhe të punoj në mbrojtjen e mjedisit jetësor dhe implementimin e vizioneve dhe strategjive afatgjata. Lidhur me anëtarët tjerë të partisë, unë jam pritur mjaft mirë dhe mora mbështetjen e duhur kur dhe ku ishte e nevojshme.

Nga kjo përvojë disamujore politike cili është defekti i elitave politike, çfarë pasqyre fitoni? Çfarë është kryesore, lojaliteti ndaj partive ose ndaj shtetit, ndaj profesionit dhe punës – me çfarë u përballët?

Nuk do të kisha thënë defekte, por dobësi që duhet doemos të forcohen. Ne jemi një vend multietnik dhe duhet të bashkëpunojmë së bashku dhe të bëhemi një nëse duam progres. Pengesat kryesore i shikoj në atë që duket se jemi në pjesën më të madhe të kohës në modus parazgjedhor, ndërda ne duhet të punojmë me këmbëngulje çdo ditë në vend se t’i drejtojmë gishtin njëri-tjetrit. Duhet të mendojmë për përgjegjësitë tona në kuptim të gjithë shtetit, e të mos jemi lokalistë. Ne jemi të vendosur nga Parlamenti, i cili nga ana tjetër është zgjedhur nga qytetarët, gjë që na bën nëpunës publik. Duhet doemos të punojmë për interesin më të mirë të shtetit, të përfaqësojmë gjithë popullatën, e jo përqindjen që ka votuar për shumicën.

A do të kandidoheni për mandat të ri, tashmë jeni në listën e deputetëve. Ku e shihni vetveten?

E kuptoj faktin se nuk jam shumë i pranishëm në aspektin mediatik dhe ndoshta ende jam paksa i panjohur për njerëzit. Megjithatë, unë jam ithtar për atë që puna të flet për veten dhe dhënia e deklaratave kur disa kthesa janë arritur ose kur disa situata të caktuara e kërkojnë këtë. Do të doja të vazhdoj të punoj për t’i përfunduar aktivitetet që i fillova këtu, por njëherësh do të doja që Qeveria të alokojë më shumë mjete dhe përkushtim për mjedisin jetësor. Lidhur me atë se si e shoh vetveten, mendoj se do t’ia lëmë elektoratit që të vendosë për këtë.

Dragan Antonovski

foto Ivana Batev

 

Back to top button
Close
Close