Shkup, 30 janar 2026 (MIA) - Ballafaqimi me ndotjen e ajrit dhe vendosja e një sistemi modern rajonal për menaxhimin e mbeturinave janë dy prioritetet kryesore në të cilat do të përqendrohet Ministria e Mjedisit Jetësor dhe Planifikimit Hapësinor. Në brifingun e sotëm me gazetarët, ministri i Mjedisit Jetësor dhe Planifikimit Hapësinor, Muhamed Hoxha paralajmëroi "zero tolerancë" për ndotësit dhe implementimin e Ligjit të ri për Kontrollin e Emetimeve.

"Në përballjen e ndotjes së ajrit do të doja të përmend disa hapa të rëndësishëm në trajtimin e ndotjes së ajrit që vjen nga industria, institucionet dhe amvisëritë, si dhe në pjesën e trafikut. Trajtim që reduktohet në zero  tolerancë  ndaj ndotësve. Këtu kemi një plan veprimi afatshkurtër të Ministrisë së Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor dhe një program afatgjatë që është miratuar nga Qeveria e Republikës së Maqedonisë së Veriut", theksoi Hoxha.

 Theksoi se bëhet fjalë për Programin 2024-2030, ndërsa këtu përmendi edhe Ligjin për Kontrollin e Emetimeve, i cili u miratua në shtator të vitit 2025, por hyn në fuqi në shtator të vitit 2027, duke i lënë industrisë një periudhë dyvjeçare për t'u përshtatur.

Ligji i ri, siç u theksua në brifingun e sotëm, parashikon disa ndryshime dhe rregulla më të rrepta për lëshimin dhe kontrollin e lejeve ekologjike A dhe B, por dhe një detyrim për institucionin, gjegjësisht industrinë, për të përdorur teknikat më të mira të disponueshme, si dhe një barrë financiare nëse përcaktohet një shkelje. 

"Ky ligj është sipas direktivave të BE-së, ndërsa për cilësinë e tij na ndihmuan ekspertët e BE-së, por edhe gjithëpërfshirja, sepse është miratuar  me debati publik. Theksoj se ligji u miratua në shtator të vitit 2025, ka një periudhë adaptimi dyvjeçare dhe hyn në fuqi në shtator të vitit 2027. Unë tashmë që nga java e ardhshme filloj me takimet me përfaqësuesit e industrisë që kanë leje mjedisore A, me qëllim që ta shfrytëzojnë periudhën e adaptimit në mënyrë më efektive, sepse të gjitha lejet e reja që do t'i lëshojmë do të lëshohen në bazë të këtij ligji më rigoroz. Pra, sa më shpejt të përfundojnë adaptimin, për vitet që duhet të përshtaten me kushtet e reja më të rrepta, aq më mirë do të jetë për të gjithë", tha ministri. 

Lidhur me fabrikën e çimentos "Usje", licenca e së cilës skadon në fund të vitit 2026, u sqarua se procedura e rinovimit do të fillojë në mars të këtij viti, ndërsa lidhur me atë nëse lejen e re do ta marrë sipas kritereve të reja apo të vjetra, ministri tha se në atë drejtim do të bisedohet me të gjitha kapacitetet industriale, për të filluar me përshtatjen me kushtet e reja, gjegjësisht kushtet të cilat kërkohen me ligjin e ri. 

"Dhe lidhur me "USJE"-n, procedura e rinovimit duhet të fillojë në mars dhe mund ta përdorim atë të drejtë të Ministrisë për të filluar një debat publik mbi rrjedhën ose procedurën e marrjes së lejes, ku publiku do të informohet për të gjithë procedurën. Si "USJE" ashtu edhe të gjithë të tjerët duhet ta respektojnë ligjin dhe ligji hyn në fuqi më 20 shtator", shtoi Hoxha. 

 Për dallimet në ligjin e vjetër dhe të ri në lidhje me marrjen e lejeve, nga MMJPH  shpjeguan se ndryshimi më i madh është se të gjitha kushtet duhet të bazohen në teknikat më të mira të disponueshme, që, siç theksuan paraprakisht nuk ishte rast. 

"Teknikat më të mira të disponueshme, gjegjësisht dokumentet referuese, ekzistonin, por implementimi  nuk ishte aq i rreptë, që në të vërtetë  do të ishte me ligjin e ri. Dhe kjo u soll nga direktiva e re e emetimeve industriale, e cila është në fuqi në të gjitha vendet evropiane që nga viti 2010. Kjo do të thotë kushte më të rrepta, vlera kufitare më të rrepta, efikasiteti i energjisë ka një theks të madh në të, menaxhim i mirë i mbetjeve, menaxhim i lëndëve të para, menaxhim i ujit e kështu me radhë", thekson Ministria. 

 Për periudhën dyvjeçare, jo vetëm "USJE", por nga të gjitha institucionet do të kërkohet të përshtaten në kushtet e reja, në ligjin e ri, i cili hyn në fuqi në vitin 2027, por siç thonë nga Ministria, bëhet fjalë për një vit dhe do të jetë më ekonomike për to", thonë nga MMJPH.

Përveç industrisë, në planin afatgjatë të MMJPH, siç u tha në brifing, ka një sërë masash që lidhen me institucionet dhe amvisëritë, të cilat dalin nga programi afatgjatë i Qeverisë 2024-2030. 

 Lidhur me qytetarët dhe amvisëritë, siç u theksua në brifing parashikohen masa afatgjata: gazifikimi, pra zgjerimi i rrjetit të ngrohjes qendrore në zonat urbane, dhe subvencione për sistemet qendrore të gazit natyror, duke përfshirë subvencione për vetë lidhjen.

Në pyetjen më konkretisht të tregojë se kur Shkupi do të hiqej nga harta e qyteteve më të ndotura, ministri tha se për momentin  është e vështirë t'i përgjigjesh kësaj pyetjeje, por vuri në dukje se ata, si Ministri, do të marrin të gjitha masat që janë në planin gjashtëmujor afatshkurtër dhe planin gjashtëvjeçar afatgjatë.

Lidhur me prioritetin e dytë, krijimin e një sistemi modern rajonal të menaxhimit të mbeturinave, Hoxha informoi se është duke u zhvilluar procesi për qendrën e ardhshme rajonale në Novaci dhe stacionet e transferimit në Prilep, Ohër, Kërçovë dhe Dibër, me të cilin duhet t'i japin fund deponisë në Meglenci. Qendra do t'u shërbejë 18 komunave nga rajonet e Pellagonisë dhe Jugperëndimit, ndërsa pajisjet janë dhënë tashmë më 5 janar. 

 Shtoi se viti 2026 përfshin edhe rajonin e Pollogut në Rusino, si dhe rajonet Verilindore dhe Lindore me deponinë rajonale në Sveti Nikollë. 

 Foto: Arkivi i MIA-s