Athinë, 5 qershor 2026 (MIA)

Sanja Ristovska – korrespondente e MIA-s nga Greqia

- Në disa pika kufitare, në rast të rritjes së qarkullimit dhe me qëllim të vendosjes së një fluksi normal të udhëtarëve dhe automjeteve, ekziston mundësia që zbatimi i sistemit EES të pezullohet përkohësisht dhe pjesërisht, përkatësisht regjistrimi të kryhet pa marrjen e të dhënave biometrike. Ky përjashtim vlen deri më 8 korrik të këtij viti, me mundësi vazhdimi deri më 6 shtator, rezulton nga përgjigjet ndaj pyetjeve parlamentare të dorëzuara nga zëvendësministri grek për Mbrojtjen e Qytetarëve, Joanis Lambropulos.

Gjatë periudhës së kaluar, për shkak të kolonave kilometrike që në disa ditë krijohen në pikat kufitare tokësore, veçanërisht në “portën kryesore të hyrjes/daljes”, siç quhet në Greqi pika kufitare Evzoni, përveç raportimeve në media dhe reagimeve të hotelierëve nga pjesa veriore e vendit, disa deputetë nga parti të ndryshme, përmes pyetjeve parlamentare drejtuar ministrisë kompetente, kërkuan përgjigje dhe sqarime lidhur me sistemin e ri të BE-së për regjistrimin biometrik të të gjithë shtetasve të vendeve të treta.

Korrespondentja e MIA-s nga Athina shqyrtoi tre përgjigje ndaj pyetjeve parlamentare. Dy pyetje ishin nga deputetë të partisë Demokracia e Re, ndërsa një nga partia Niki (Fitorja). Të gjitha përgjigjet janë nënshkruar nga zëvendësministri për Mbrojtjen e Qytetarëve, Joanis Lambropulos; dy prej tyre janë të datës 21 maj, ndërsa e fundit e 27 majit 2026.

Nëse analizohen këto përgjigje zyrtare me shkrim nga Ministria greke për Mbrojtjen e Qytetarëve, e cila është përgjegjëse për policinë dhe kontrollet në pikat kufitare, del se rregullorja evropiane duhet të zbatohet, por njëkohësisht lejon që fillimisht deri më 8 korrik, e më pas automatikisht deri më 6 shtator, nëse ka qarkullim jashtëzakonisht të lartë dhe radhë tepër të gjata, autoritetet të reduktojnë përkohësisht përdorimin e kontrolleve biometrike për të përshpejtuar kalimin e udhëtarëve. Kjo do të thotë se regjistrimi në sistem do të kryhet normalisht, por pa fotografim dhe pa marrjen e shenjave të gishtërinjve.

Shpjegohet se, me vendim të Komisionit Evropian të datës 30 korrik 2025, më 12 tetor 2025, në mbarë Evropë filloi funksionimi i Sistemit të Hyrje/Daljes (EES) – procedura e re e kontrollit të pasaportave për shtetasit e vendeve të treta gjatë kalimit të kufijve të jashtëm të Bashkimit Evropian dhe hyrje/daljes së tyre nga zona Shengen. Zbatimi i plotë i sistemit u vendos më 10 prill 2026, duke zëvendësuar plotësisht praktikën e deritanishme të vulosjes së dokumenteve të udhëtimit.

– Në përputhje me rregulloren, që nga 10 prilli 2026 është i detyrueshëm regjistrimi në sistem për të gjitha kalimet e personave që i nënshtrohen regjistrimit. Megjithatë, deri më 6 shtator 2026, në rrethana të jashtëzakonshme që shkaktojnë trafik me intensitet të tillë sa koha e pritjes në pikat kufitare bëhet e tepërt, ekziston mundësia e pezullimit të pjesshëm të përdorimit të EES-it (regjistrim në sistem pa marrjen e të dhënave biometrike). Prandaj, që nga 10 prilli 2026 regjistrimi në sistem mbetet i detyrueshëm për çdo kalim, edhe kur nuk merren të dhëna biometrike, ndërsa mbeten të disponueshme të gjitha procedurat alternative të parashikuara në nenin 21 të Rregullores (BE) 2017/2226, thuhet në përgjigjen e zëvendësministrit të datës 27 maj.

Më tej, ai i referohet edhe njoftimit të Policisë Greke të 8 majit të këtij viti, ku sqarohet se Greqia e vuri me sukses në funksion të plotë Sistemin e Hyrjes dhe Daljes (EES) më 10 prill 2026. Lidhur me raportimet mediatike për mënyrën e zbatimit të EES-it në Greqi, theksohet se “autoritetet kompetente greke po ndërmarrin të gjitha masat e nevojshme për të siguruar rrjedhje të pandërprerë të vizitorëve në pikat kufitare të hyrjes dhe daljes nga vendi, duke shfrytëzuar mundësitë e parashikuara nga legjislacioni evropian”.

"Në këtë kontekst theksohet mundësia që Rregullorja 2025/1534 e BE-së ua jep shteteve anëtare që, gjatë tre muajve të parë të funksionimit të plotë të EES-it, të pezullojnë përkohësisht procedurën e marrjes së të dhënave biometrike për një periudhë të kufizuar kohore dhe në një pikë të caktuar kufitare, kur kjo është e nevojshme për rivendosjen e fluksit normal të udhëtarëve", thuhet në njoftimin e Policisë Greke.

Mundësisë për pezullimin e pjesshëm të sistemit, pa marrjen e të dhënave biometrike, i referohet zëvendësministri edhe në përgjigjet e 21 majit ndaj dy pyetjeve të tjera parlamentare.

Ai shpjegon se deri më 8 korrik 2026, në rrethana të jashtëzakonshme dhe në rast të rritjes së qarkullimit në pikat kufitare, sistemi i hyrjes/daljes EES mund të përdoret pa marrjen e të dhënave biometrike, ndërsa ky afat mund të zgjatet deri më 6 shtator 2026.

Nuk parashikohet vendosja e kioskave për vetëregjistrim

Në pikat kufitare tokësore, sipas zëvendësministrit grek për Mbrojtjen e Qytetarëve, të dhënat biometrike (fotografimi dhe gjurmët e gishtërinjve) merren në kabinat e policisë kufitare, ku ekziston pajisje e posaçme, ndërsa nuk parashikohet mundësia e vendosjes së të ashtuquajturave kioska që do të përdoren nga vetë udhëtarët.

– Sqarohet se, në përputhje me vlerësimin fillestar të nevojave në këto pika kufitare, nuk është parashikuar vendosja e stacioneve të automatizuara për regjistrim biometrik (Self Service Systems/Kiosks). Për të mbuluar nevojat e shtuara dhe të jashtëzakonshme në pikat kufitare tokësore, janë siguruar zgjidhje teknike portative, përkatësisht stacione të lëvizshme për kontrollin e pasaportave (portable solutions), si dhe pajisje portative për kryerjen e kontrollit të pasaportave (tableta – handheld solutions), thuhet në përgjigjet ndaj pyetjeve parlamentare.

Në përgjigjet e zëvendësministrit nuk përmendet askund se shtetasit e vendeve të caktuara mund të përjashtohen nga zbatimi i sistemit EES.

Rregullorja evropiane lejon që, në rast të trafikut të shtuar, sistemi EES të funksionojë pa marrjen e të dhënave biometrike

Zëvendësministri grek për Mbrojtjen e Qytetarëve, në përgjigjet e tij lidhur me sistemin EES, i referohet Rregullores Evropiane 2025/1534, e cila, po të analizohet, e shpjegon në detaje sistemin konkret, mënyrën e përdorimit të tij dhe afatet e detyrueshme, ndërsa neni 7 i referohet pikërisht pezullimit dhe rasteve kur shtetet mund ta ndërpresin përkohësisht dhe pjesërisht përdorimin e EES-it.

Më konkretisht, prej këtu burojnë edhe datat 8 korrik dhe 6 shtator që i përmend ministri kompetent, pasi shpjegohet se nëse, pas përfundimit të periudhës kalimtare të zbatimit (10 prill 2026), më pak se 80 për qind e regjistrimeve në EES përmbajnë të dhëna biometrike, shteteve u jepet një periudhë shtesë prej 90 ditësh me mundësi pezullimi të pjesshëm, e cila zgjatet automatikisht edhe për 60 ditë të tjera.

– Gjatë periudhës prej 90 ditëve pas përfundimit të fillimit gradual të funksionimit të EES-it, shtetet anëtare mund ta pezullojnë pjesërisht funksionimin e EES-it në një pikë të caktuar kufitare për maksimum gjashtë orë, në rrethana të jashtëzakonshme që sjellin trafik me intensitet të tillë sa koha e pritjes në pikën kufitare bëhet e tepërt. Gjatë një pezullimi të tillë të pjesshëm, shtetet anëtare lirohen nga detyrimi i përcaktuar në nenin 21, paragrafi 1 i Rregullores (BE) 2017/2226 në lidhje me regjistrimin e të dhënave biometrike. Shtetet anëtare, pa vonesë dhe jo më vonë se gjashtë orë nga fillimi i pezullimit të pjesshëm, e njoftojnë Komisionin Evropian dhe eu-LISA-n për arsyen e pezullimit dhe kohëzgjatjen e pritshme ose reale të tij. Nëse më pak se 80 për qind e dosjeve individuale të regjistruara në EES gjatë periudhës së fillimit gradual përmbajnë të dhëna biometrike, periudha prej 90 ditëve, e përmendur në paragrafin 3, zgjatet automatikisht edhe për 60 ditë shtesë, thuhet në rregulloren evropiane.

Reagime në Greqi për sistemin EES

Situata në pikat kufitare tokësore, veçanërisht në Evzoni/Bogorodicë dhe Kipi drejt Turqisë, në ditët kur krijohen kolona kilometrike, është shpesh një nga temat kryesore në mediat e Greqisë veriore. Reagime ka edhe nga hotelierët, sidomos në veri të vendit, vizitorët e të cilëve janë kryesisht turistë nga vendet e Ballkanit.

Reagimi i fundit zyrtar erdhi nga Federata Greke e Hotelierëve, e cila më 2 qershor me një letër dërguar ministrave për Mbrojtjen e Qytetarëve, Transportin dhe Infrastrukturën, Turizmin, si dhe zëvendësministrit të Brendshëm përgjegjës për rajonet e Maqedonisë dhe Trakisë, thekson se:

– Sigurimi i ardhjes së pandërprerë dhe të shpejtë të turistëve me rrugë tokësore është një çështje me rëndësi jetike për bizneset që operojnë në pjesën kontinentale të vendit, veçanërisht në Greqinë veriore, ku turizmi rrugor përbën burimin kryesor të aktivitetit turistik hyrës.

Ata shtojnë se zbatimi i detyrueshëm i procedurave dhe regjistrimit biometrik të udhëtarëve tashmë po shkakton vonesa dhe radhë të konsiderueshme në pikat hyrëse, si dhe “përshtypje negative te vizitorët”, me pasoja të drejtpërdrejta negative për hotelet.

– Për këtë arsye, konsiderojmë se është e nevojshme të ndërmerren masa urgjente dhe të koordinuara, siç janë: përforcimi i pikave kufitare tokësore me pajisje teknologjike moderne dhe të përshtatshme; forcimi i ndjeshëm i burimeve njerëzore në stacionet kufitare; hartimi dhe zbatimi i një plani efektiv për menaxhimin e fluksit të shtuar gjatë periudhave me ngarkesën më të madhe të trafikut; monitorimi dhe përshtatja e vazhdueshme e procedurave gjatë fazës kalimtare të zbatimit të procedurës së re, thuhet në letrën e Federatës së Hotelierëve të Greqisë.

Javën e kaluar, ministri grek për Mbrojtjen e Qytetarëve, Mihalis Hrisohoidis, duke folur për sistemin e regjistrimit biometrik të shtetasve të vendeve të treta, tha se megjithëse i vjen keq, Greqia duhet ta zbatojë legjislacionin evropian, pasi Komisioni Evropian këmbëngul në zbatimin e plotë të tij. Ai theksoi se për sistemin EES “ka marrë ankesa nga kolegët e tij nga Maqedonia e Veriut dhe Serbia” dhe sqaroi se çështja e regjistrimit biometrik në kufi ka dy aspekte: njëra paraqet vetë procesin dhe tjetra infrastrukturën e vjetëruar greke.

Një takim u mbajt gjithashtu javën e kaluar në Selanik, në Ministrinë e Brendshme përgjegjëse për rajonet e Maqedonisë dhe Trakisë, ku u shqyrtuan masat për lehtësimin e qarkullimit të udhëtarëve dhe automjeteve në pikat kufitare, përmes forcimit shtesë të sistemeve informatike për realizim më të shpejtë të kontrolleve, si dhe mundësia e ndërtimit të zgjidhjeve teknike të përkohshme.

Foto: MIA