Shkup, 2 tetor 2026, (MIA) - Cila është fuqia blerëse e banorëve të Maqedonisë në krahasim me evropianët, në kushte kur çmimet e ushqimeve po rriten si në Maqedoni ashtu edhe në të gjithë Evropën, dhe ushqimi është një nga artikujt që rëndon më shumë në buxhetin familjar? Për pesë vjet, ushqimet dhe pijet joalkoolike në Maqedoni, sipas Entit Shtetëror të Statistikës, janë rritur në çmim për 46 për qind, por paga minimale në të njëjtën periudhë është rritur për 74 për qind. Llogaritja tregon se me një pagë minimale në gusht 2026, mund të blihet rreth 19 përqind më shumë ushqim sesa në gusht të vitit 2021. Shifra të tilla mund të jenë inkurajuese për standardin e jetesës së qytetarëve.

Dinamika të ngjashme vërehen edhe në pagën mesatare. Sipas Entit Shtetëror të Statistikës, paga mesatare mujore bruto në korrik të vitit 2026 arriti në 72,935 denarë, krahasuar me 42,776 denarë në korrik të vitit 2021. Kjo është një rritje nominale prej rreth 71 për qind për pesë vjet. Në të njëjtën kohë, çmimet e konsumit në gusht të këtij viti janë rreth 46 për qind më të larta se ato në gusht të vitit 2021. Prandaj, të dhënat tregojnë se pagat janë rritur më shpejt se çmimet në terma nominal.

Por a do të thotë kjo se fuqia blerëse e banorëve të Maqedonisë është rritur më shpejt apo më ngadalë se në pjesën tjetër të Evropës? Analiza e "Euronjuz biznis" tregon dallime të mëdha midis vendeve evropiane - ndërsa në disa prej tyre pagat minimale kanë tejkaluar ndjeshëm rritjen e çmimeve të ushqimeve, në të tjera punëtorët sot mund të blejnë më pak ushqime me pagën minimale sesa mund të blinin pesë vjet më parë.

Çmimet e ushqimeve në BE për pesë vjet janë rritur për 34 për qind

Sipas të dhënave të Eurostat të analizuara nga "Euronjuz biznis", çmimet e ushqimeve dhe pijeve joalkoolike në Bashkimin Evropian u rritën me një mesatare prej 34 për qind midis gushtit të vitit 2021 dhe gushtit 2026. Krahasuar me mesataren evropiane, rritja prej 46 për qind në Maqedoni është 12 pikë përqindjeje më e lartë.

Por ndryshimet midis vendeve evropiane janë të mëdha. Rritja më e lartë në BE u regjistrua në Hungari, ku çmimet e ushqimeve u rritën për 57 për qind, e ndjekur nga Bullgaria me 54 për qind dhe Rumania me 53 për qind.

Në anën tjetër të shkallës është Qiproja, ku çmimet e ushqimeve u rritën për 21 për qind. Në një krahasim më të gjerë të 35 vendeve evropiane, rritja më e vogël u regjistrua në Zvicër - vetëm pesë për qind.

Ndër ekonomitë më të mëdha në BE, çmimet e ushqimeve për pesë vjet janë rritur për 25 për qind në Francë, 30 për qind në Itali, 34 për qind në Gjermani dhe 35 për qind në Spanjë.

Megjithatë, rritja më e madhe është padyshim në Turqi. Atje, ushqimet dhe pijet joalkoolike janë rritur në çmim deri në 752 për qind për pesë vjet. "Euronjuz" ia atribuon këtë rritje viteve të inflacionit të lartë, por edhe rënies së ndjeshme të lirës turke, e cila ka rritur kostot e produkteve të importuara dhe inputeve të prodhimit.

Çmimet e ushqimeve evropiane janë ndikuar nga faktorë të shumtë vitet e fundit. Çmimet filluan të rriteshin edhe para pushtimit rus të Ukrainës në shkurt të vitit 2022, dhe lufta rriti më tej kostot e energjisë, plehrave dhe transportit dhe shkaktoi ndërprerje në tregjet bujqësore.

Çmimet e ushqimeve janë rritur, por edhe pagat minimale janë rritur

Megjithatë, rritjet e çmimeve janë vetëm njëra anë e ekuacionit të fuqisë blerëse. Tjetra është se sa janë rritur të ardhurat gjatë së njëjtës periudhë. Analiza e "Euronjuz" tregon se në shumicën e 26 vendeve që krahason, pagat minimale janë rritur më shpejt se çmimet e ushqimeve. Në Hungari, për shembull, paga minimale statutore e shprehur në monedhën vendase është rritur për 93 për qind, në Gjermani për 46 për qind, në Spanjë për 29 për qind dhe në Francë për 20 për qind.

Rritje edhe më të mëdha janë vërejtur në rajon. Në Serbi, paga minimale u rrit për 103 për qind dhe në Mal të Zi për 102 për qind. Në Turqi, rritja arriti në 823 për qind.

Por këtu është i rëndësishëm ndryshimi midis rritjes së pagave nominale dhe asaj që ajo mund të blejë në të vërtetë. Nuk mjafton thjesht të zbritet përqindja e rritjes së çmimeve nga përqindja e rritjes së pagave. Në vend të kësaj, duhet të krahasohet sasia e mallrave që mund të blihen me një pagë në fillim dhe në fund të periudhës.

Pikërisht sipas këtij treguesi, pra sa më shumë ose më pak ushqim mund të blihet me një pagë minimale, shihen ndryshimet më të mëdha midis vendeve evropiane.

Përmirësimi më i madh midis vendeve të analizuara nga "Euronjuz" u regjistrua në Serbi dhe Mal të Zi - 37 për qind secila, që është më e lartë se Maqedonia. Por rritja ekonomike e Maqedonisë prej 19 për qind është më e lartë se ajo në shumë vende të Evropës Perëndimore. Fuqia blerëse e pagës minimale në lidhje me ushqimin gjatë pesë viteve u rrit për 10 për qind në Irlandë, nëntë për qind në Gjermani, shtatë për qind në Greqi, gjashtë për qind në Belgjikë dhe Holandë dhe tre për qind në Portugali.

Në Maltë, Spanjë dhe Francë, me pagën minimale tani blihet më pak ushqim

Megjithatë, rritja e pagave nuk ka qenë në gjendje të kompensojë gjithkund rritjen e çmimeve të ushqimeve. Në tre nga 26 vendet e analizuara nga "Euronjuz", punëtorët me pagë minimale kanë humbur fuqinë blerëse për sa i përket ushqimit krahasuar me vitin 2021. Rënia më e madhe u regjistrua në Maltë - gjashtë për qind. Një punëtor që mund të blinte 100 shporta ushqimore me kusht në gusht të vitit 2021, në gusht të këtij viti me pagën minimale mund të blejë 94.

Në Spanjë, fuqia blerëse për ushqimet u ul për pesë për qind dhe në Francë për katër për qind.

Megjithatë, vetë analiza e "Euronjuz" ka një kufizim të rëndësishëm: ajo krahason pagat minimale bruto dhe çmimet e ushqimeve, pa marrë parasysh taksat, qiranë, faturat, transportin dhe shpenzimet e tjera të jetesës. Prandaj, nuk tregon se sa para i mbeten në të vërtetë një familjeje për ushqim pasi ka paguar shpenzime të tjera të detyrueshme. sa/